Bùi Thị Xuân
nhiều tác giả
Chào mừng các bạn đón đọc đầu sách từ dự án sách cho thiết bị di động

Nguồn: http://vnthuquan.net

Phát hành: Nguyễn Kim Vỹ.


https://thuviensach.vn

Mục lục
Nữ tướng Bùi Thị Xuân


Nghìn xưa văn hiến



https://thuviensach.vn

nhiều tác giả
Bùi Thị Xuân
Nữ tướng Bùi Thị Xuân
Bùi Thị Xuân (? – 1802) không rõ năm sinh, quê xã Bình Phú, huyện Tây
Sơn, tỉnh Bình Định, nữ tướng thời Tây Sơn, vợ của danh tướng Trần
Quang Diệu. Thuở nhỏ, học võ với Đô thống Ngô Mạnh. Khi khởi nghĩa
Tây Sơn nổ ra (1771), Bùi Thị Xuân cùng Trần Quang Diệu gia nhập nghĩa
quân Tây Sơn. Năm 1789, tham gia đánh quân xâm lược nhà Thanh ở trận
Ngọc Hồi (Thăng Long).

Triều Tây Sơn sụp đổ, Phú Xuân rơi vào tay Nguyễn Ánh, bà theo vua
Cảnh Thịnh chạy ra Nghệ An, chỉ huy 5.000 quân chặn đánh kịch liệt quân
Nguyễn ở lũy Trấn Ninh (Quảng Bình). Tháng 2-1802, quân Nguyễn vượt
qua Nhật Lệ (Quảng Bình), đánh bại đội quân phòng ngự của Tây Sơn ở
đây.

Trần Quang Diệu và Võ Văn Dũng bỏ Quy Nhơn, theo ngõ thượng đạo ra
miền Tây Nghệ An, gặp bà. Hai vợ chồng xuống đến huyện Thanh Chương
thì bị quân Nguyễn Ánh bắt đem về Phú Xuân hành hình.

Theo tư liệu của một giáo sĩ phương Tây De La Bissachère – người có dịp
chứng kiến cuộc hành hình – đã miêu tả cái chết lẫm liệt của bà như sau:
“Bùi Thị Xuân không hề biến đổi sắc mặt, tiến trước đầu voi một cách bình
tĩnh. Mấy tên lính thét la om sòm, bảo bà quỳ xuống, nhưng bà vẫn thản
nhiên tiến bước. Voi lùi lại, bọn lính phải lấy giáo nhọn thọc vào đùi voi,
con vật mới lấy vòi quặp bà tung lên trời…”.

https://thuviensach.vn

nhiều tác giả
Bùi Thị Xuân
Nghìn xưa văn hiến
Vua Quang Trung có một bề tôi thân tín, đó là Trần Quang Diệu. Quang
Diệu có vợ tên là Bùi Thị Xuân, người phủ Quy Nhơn, thuộc dinh Quảng
Nam. Quê Xuân vốn nổi tiếng là đất võ. Không những chỉ đàn ông trai
tráng có tài về nghề binh mà đàn bà con gái Bình Ðịnh cũng lắm người hào
kiệt. Bởi vậy, mới có câu truyền rằng :

“Ai về Bình Ðịnh mà coi

Ðàn bà cũng biết cầm roi đi quyền” .

Bùi Thị Xuân cũng là bậc hào kiệt như thế. Tướng Diệu mến tiếng mới tìm
đến làm quen. Sau lấy làm vợ. Vợ chồng kính trọng nhau như khách,
đương thời đến nức nở khen là chuyện đẹp. Trần Quang Diệu theo vua
Quang Trung đánh đông dẹp bắc, đi đâu cũng đem bà cùng đi. Từ việc
quân cơ mưu lược đến việc cầm quyền cai trị, bà đều trổ sức tận tình, giúp
chồng lập được nhiều công lớn. Trần Quang Diệu càng đặc biệt yêu dấu mà
nhà vua cũng hết lòng tin cậy.

Mùa thu năm Nhâm Tý (1972) vua Quang Trung bị bệnh băng hà. Triều
Tây Sơn từ đó ngày một suy yếu. Nguyễn Ánh được bọn tây dương giúp,
nhân thế đem đại quân vượt biển ra đánh úp, chiếm mất Quy Nhơn. Lại sai
Võ Tánh và Ngô Tòng Chu cùng thống suất mấy vạn binh đắp thành lập
đồn cố giữ bằng được. Quy Nhơn là đất căn bản của Tây Sơn cho nên Vua
Cảnh Thịnh Quang Toản ( con Quang Trung) vội sai hai danh tướng bậc
nhất là Thiếu phó Trần Quang Diệu và Tư đồ Vũ Văn Dũng lập tức gấp
đường đem quân thủy bộ vào giành lại. Quang Diệu mới bảo vợ :

- Nay quân hùng tướng mạnh đã kéo cả vào Quy Nhơn, nếu quân Gia Ðịnh
vượt biển ra xâm phạm, tất Phú Xuân không tránh khỏi nguy biến. Nàng
hãy ở lại kinh thành hộ giá, ngộ khi việc nước quan hệ, còn có người đỡ
đần chúa thượng.

Bùi Thị Xuân khóc mà vâng lời. Trần Quang Diệu liền từ biệt vợ, dẫn quân
bộ lên đường hợp với quân thủy của Vũ Văn Dũng tiến vào Quy Nhơn.
https://thuviensach.vn

Quân của Diệu, Dũng vây hãm ráo riết, song bọn Tánh, Chu liều mạng thúc
quân cố thủ nên đánh liền mấy tháng vẫn không ngã ngũ. Nguyễn Ánh biết
đại quân Tây Sơn ở cả Quy Nhơn bèn dốc hết quân thủy và hơn 1.000
chiến thuyền bất ngờ ra đánh lén Phú Xuân. Bùi Thị Xuân cùng với Vua
Quang Toản và phò mã Trị ra sức chống cự, nhưng tình thế mỗi lúc một
bức bách. Xuân mới tâu vua :

- Thế giặc quá mạnh. Xin Chúa thượng hãy tạm lui quân ra Bắc Hà. Trước
hãy hạ dụ vỗ về quân dân các trấn chỉnh đốn đội ngũ, sau sẽ gọi đại binh ở
Quy Nhơn ra, hai mặt cùng đánh tất lấy lại được thành.

Nhà vua nghe theo. Bây giờ là vào tháng ba năm Tân Dậu (1801).

Năm sau, Trần Quang Diệu hạ được thành Quy Nhơn liền kéo quân ra Phú
Xuân. Bùi Thị Xuân cũng hộ giá vua Quang Toản thống suất quân thủy bộ
và tượng binh bốn trấn ở Bắc Hà và Thanh Nghệ tiến vào cùng đánh.
Chẳng ngờ, quân Trần Quang Diệu bị chẹn lại, không qua được đèo Hải
Vân. Nguyên từ năm trước quân Gia Ðịnh đã lo xa nên đặt đồn cắm trại rất
kiên cố để phòng bị, nay lại liều chết chống giữ. Trần Quang Diệu đành
phải đem quân voi dọn núi mở đường đi sang biên giới Ai Lao, vòng ra
Nghệ An hợp với quân vua. Bấy giờ, ba vạn quân nhà vua cũng đang bị
quân Gia Ðịnh đóng tại hai lũy thành Trấn Ninh và Ðầu Mậu ở Sông Gianh
(Quảng Bình Cũ) cản lại. Biết đây là chỗ hiểm yếu, lâu nay Nguyễn Ánh đã
thúc quân đắp thành cao, đào hào sâu. Lại đặt nhiều đại bác tối tân của
người Tây Dương giúp và sắp sẵn gỗ đá trên mặt thành để cự chiến. Bùi
Thị Xuân bèn xin lĩnh năm nghìn quân tiến lên công thành, để quân Thủy
vòng phía sau đánh tạt lại.

Từ trên thành cao, quân Gia Ðịnh bắn súng đại bác xuống ầm ầm. Quân
Bùi Thị Xuân lấy gỗ ván bện rơm dấp nước làm khiên che, lăn xả vào chân
thành bắc thang leo lên. Quân Gia Ðịnh vội đổ dầu sôi, tung chất cháy và
lăn gỗ đá xuống như mưa khiến quân Bùi Thị Xuân thiệt hại to. Mấy lần
bám lên được mặt thành, sau đều bị đánh lui, người ngựa chết nhiều. Vua
Quang Toản lo lắm, có ý định lui. Bùi Thị Xuân nhất định không rời trận
địa, cho người chạy đến can ngăn.

- Nước nhà còn mất là ở trận này. Bệ hạ chớ vì thấy bất lợi mà ngã lòng.
https://thuviensach.vn

Dẫu chết cũng xin quyết tử chiến !

Bà cưỡi voi đi đầu, thúc quân sĩ tràn lên đánh thành; từ sáng đến trưa vẫn
trổ sức chiến đấu, không hề mệt mỏi. Quân sĩ được chủ tướng cổ suý đều
dốc hăng hái. Người trước ngã người sau vẫn điềm nhiên xông tới, không
một ai lui cả. Ðến chiều tối, quân trong thành Trần Ninh, Ðầu Mâu đã
núng. Bất ngờ tin cánh thủy binh đã bị quân Gia Ðịnh đánh tan bay đến,
khiến quân Tây Sơn hoang mang tan vỡ. Bùi thị Xuân ra sức chỉnh đốn,
song không lại. Vua Quang Toản vội rút chạy ra Thăng Long, để Bùi Thị
Xuân ở lại Nghệ An, cản giặc và đợi hợp binh với chồng. Chẳng dè, quân
Gia Ðịnh thừa thắng đánh tràn. Quân ít thế nguy, bà đành chịu sa vào tay
giặc cùng với hai con. Trần Quang Diệu không kịp hồi quân, sau cũng bị
bắt nốt.

Nguyễn Ánh điệu cả hai vợ chồng và hai con bà về thành Phú Xuân hành
hình để trả thù. Ánh cho giải hai vợ chồng đến trước mặt kể tội “phản
nghịch” rồi bắt lạy. Hai vợ chồng không lạy. Ánh sai lính lấy hèo đánh vào
khuỷu chân, níu tóc giập đầu xuống đất bắt lạy. Hai vợ chồng nhất định
không chịu. Ánh uất quá cho voi dữ ra giày xéo quật chết cả hai con bà cho
trông thấy, để ra uy. Lại lôi Trần Quang Diệu ra xẻo từng miếng thịt. Tình
cảnh cực kỳ thảm thương, tàn bạo hết mức. Cho đến khi bị Ánh giết, trước
sau bà vẫn ung dung, mặt không hề biến sắc. Bà mất đi, xa gần nghe
chuyện trong lòng đều thương xót, ai cũng hết lời ngợi khen.

 
Nguồn: Nghìn xưa văn hiến

https://thuviensach.vn

Lời cuối: Cám ơn bạn đã theo dõi hết cuốn truyện.

Nguồn: http://vnthuquan.net

Phát hành: Nguyễn Kim Vỹ.

Nguồn:
Được bạn: Thái Nhi đưa lên

vào ngày: 1 tháng 11 năm 2004

https://thuviensach.vn