Người-god: một Lịch sử Ngắn gọn của
Ngày mai
Homo Deus: A Brief History of
Tomorrow
(‫)ההיסטוריה של המחר‬
Yuval Noah Harari
(‫)יובל נח הררי‬


Ebook miễn phí tại : www.Sachvui.Com




Dịch giả: Lê Dọn Bàn - 10/2016
https://chuyendaudau.blogspot.com/2016/11/harari-homo-deus-mot-lichsu-ngan-gon.html


Tạo ebook: Nhan Nguyen – 12/2018
vannhannguyen13@gmail.com


Ebook thực hiện dành cho những bạn chưa có điều kiện mua sách.
Nếu bạn có khả năng hãy mua sách gốc để ủng hộ tác giả, người dịch và
Nhà Xuất Bản









Dâng Tặng


Người thầy của tôi, S. N. Goenka (1924-2013),
Người yêu thương dạy tôi những điều quan trọng.




MỤC LỤC
Dâng Tặng
Lời Giới thiệu của Tác giả
Chú thích
Chương 1: Bảng liệt kê những vấn đề mới cần giải quyết của con
người
Đường Biểu đồ chỉ Mức Sinh sống Nghèo đói
Những đoàn tàu biển phá hoại mắt không thấy
Bẻ gãy Luật Rừng Xanh của chó Sói
Những ngày cuối của cái Chết
Quyền hưởng Hạnh phúc
Những God của Trái đất
Có thể nào một ai đó làm ơn hãm phanh thật mạnh được không?
Nghịch lý của Hiểu biết
Một lịch sử Ngắn gọn của những Sân cỏ
Một khẩu súng trong màn I của vở kịch
Chú thích
PHẦN I: Homo Sapiens Chinh phục Thế giới
Chương 2: Kỷ nguyên mới của con người[1]
Con cháu của Rắn
Những nhu cầu tổ tiên để lại
Những Cá thể Sống là những Algorithm
Thoả ước Canh nông
Năm Trăm năm trong Cô đơn
Chú thích
Chương 3: Tia lửa con người loé sáng
Ai là người sợ hãi Charles Darwin?
Tại sao Thị trường Chứng khoán không có Ý thức

Phương trình của Sự sống
Những kiếp sống tuyệt vọng của những con Chuột thí nghiệm
Những con Chimpnazee có ý thức về mình
Con ngựa tinh khôn
Cách mạng muôn năm!
Vượt qua Sex và Bạo động
Mạng lưới của Ý nghĩa
Thời Hoàng kim Sáng tạo
Chú thích
PHẦN II: Homo Sapiens đem Ý nghĩa cho Thế giới
Chương 4: Những người kể chuyện
Sống trên Giấy
Sách Thánh Kitô
Nhưng nó làm chạy việc!
Chú thích
Chương 5: Cặp đôi Lạ lẫm
Những Mầm bệnh và những Quỉ thần
Nếu Bạn Gặp Phật
Làm giả God
Tín điều linh thiêng
Truy Lùng Phù thủy
Chú thích
Chương 6: Giao ước thời nay
Tại sao những giám đốc ngân hàng khác những con dơi hút máu
Chiếc bánh pie thần diệu
Hội chứng con Thuyền lớn
Chạy đua khốc liệt tranh dành thành công, giàu có, hay quyền lực
Chú thích
Chương 7: Cuộc cách mạng nhân bản

Nhìn vào bên trong
Theo con đường lát gạch màu vàng
Sự thật về chiến tranh
Sự Phân Ly lớn của Tư tưởng Nhân bản
Có phải Beethoven hay hơn Chuck Berry?
Những Chiến tranh Nhân bản về Tôn giáo
Điện khí, Di truyền học và Islam Cực đoan
Chú thích
PHẦN III: Homo Sapiens đánh mất kiểm soát
Chương 8: Bom nổ chậm trong phòng thí nghiệm
Tôi là Những ai?
Ý nghĩa của Đời sống
Chú thích
Chương 9: Sự Phân ly Lớn
Một Xác suất 87 Phần trăm
Từ Sấm truyền đến Lãnh đạo Cao nhất
Tăng bậc bất bình đẳng
Chú thích
Chương 10: Biển Mênh mông của Ý thức
Khoảng Trống Não thức
Tôi ngửi được mùi của Sợ hãi
Chú thích
Chương 11: Tôn Giáo thờ phụng Dữ liệu
Tất cả Quyền lực đã đi Mất đâu rồi?
Lịch sử trong một Cô đọng
Thông tin Muốn được Tự do
Ghi lại, Upload, Chia sẻ!
Hãy tự biết Mình
Một Gợn sóng trong dòng Dữ liệu

Chú thích


Lời Giới thiệu của Tác giả


S apiens: một Lịch sử Ngắn gọn của loài Người đã mô tả loài người
đã chinh phục thế giới như thế nào, nhờ vào khả năng có một không
hai của họ để tin vào những huyền thoại tập thể về những god, về
tiền bạc, về bình đẳng và tự do. Người-god: một Lịch sử Ngắn gọn
của Ngày mai xem xét những gì có thể xảy ra với thế giới, khi những
huyền thoại cũ này kết hợp với những kỹ thuật mới có quyền năng
giống như của god, như AI trong những computer ứng xử như con
người [1], và công nghệ di truyền học [2]
Điều gì sẽ xảy ra cho cơ chế dân chủ khi Google và Facebook đi
đến biết những sở thích và những khuynh hướng chính trị của chúng
ta thành thạo hơn chúng ta biết về chính mình? Điều gì sẽ xảy ra với
những quốc gia đến nay vẫn duy trì những chế độ trợ giúp xã
hội [3] khi những computer đẩy con người ra khỏi thị trường nhân
công, và tạo ra một “giai cấp vô dụng” khổng lồ? Đạo Islam rồi có thể
có thể vận dụng công nghệ di truyền học ra sao? Có phải Vùng thung
lũng Silicon ở San Francisco sau cùng sẽ sản xuất những tôn giáo
mới, chứ không chỉ những gadget [4] mới lạ?
Khi Người-khôn ngoan (Homo sapiens) trở thành Người-god (Homodeus), những vận mệnh mới chúng ta sẽ đặt định cho chính chúng ta
sẽ là gì? Như những god-tự-làm-nên của hành tinh trái đất, những dự
án nào chúng ta nên thực hiện, và chúng ta sẽ bảo vệ hành tinh mỏng
manh này và chính loài người như thế nào từ sức mạnh có khả năng
hủy diệt của chúng ta? Tập sách Homo Deus cho chúng ta một cái nhìn
vội vàng và chỉ được phần nào về những giấc mơ và những ác mộng
vốn sẽ định hình thế kỷ 21.
Sapiens đã giải thích loài người đã đi đến cai trị hành tinh như thế
nào. Homo Deus xem xét tương lai của chúng ta. Nó pha trộn khoa
học, lịch sử, triết học, và mọi ngành ở giữa, cung cấp một cái nhìn về
ngày mai mà lúc đầu có vẻ khó hiểu nhưng thấy ngay không thể phủ
nhận: con người sẽ nhanh chóng mất đi không chỉ tư thế thống trị của
mình, nhưng chính ý nghĩa của nó. Và chúng ta cũng không nên
đứng yên chờ đợi sự kháng cự xảy ra, – trong khi những ý tưởng,
khái niệm và lý thuyết trong khoa học viễn tưởng ưa chuộng của

chúng ta nhìn con người chiến đấu chống những máy móc, nhân
danh tự do và chủ nghĩa cá nhân [5], trong thực tế, những huyền thoại
nhân bản này trong lâu dài sẽ bị loại bỏ, cũng sẽ lỗi thời như những
băng cassette hay lối múa cầu gió gọi mưa . Điều này nghe có vẻ báo
động, nhưng thay đổi thì luôn luôn gây sợ hãi.
Trong thế kỷ vừa qua, loài người đã xoay sở để làm những điều
tưởng đã không thể làm được, và kiềm chế được nạn đói, bệnh dịch
và chiến tranh. Ngày nay, nhiều người chết vì ăn quá nhiều hơn chết
vì thiếu hay không có ăn; nhiều người chết vì tuổi già hơn số chết vì
bệnh truyền nhiễm đương khi tuổi trẻ; và số người tự tử trong thời
bình (ở những quốc gia tiền tiến) nhiều hơn số bị giết trong những
chiến tranh địa phương hiện đại. Chúng ta là loài duy nhất trong lịch
sử lâu dài của trái đất đã tự một tay thay đổi toàn bộ hành tinh, và
chúng ta không còn mong đợi bất kỳ thần linh nào cao hơn để định
hình số phận của chúng ta cho chúng ta.
Thành công nuôi thêm tham vọng, và bước tiếp, loài người sẽ tìm
kiếm sự bất tử, hạnh phúc vô biên và sức mạnh thần linh của sự sáng
tạo. Nhưng chính việc theo đuổi những mục tiêu này cuối cùng sẽ
làm cho hầu hết con người thành thừa thãi. Thế nên, từ đây chúng ta
sẽ đi về đâu? Đối với những khởi đầu, ngày nay chúng ta có thể làm
những lựa chọn với mắt mở xa rộng đến nơi nào chúng đang dẫn
chúng ta hướng tới. Chúng ta không thể ngăn chặn bước chân của
lịch sử, nhưng chúng ta có thể ảnh hưởng đến hướng đi của nó.
Đoán trước tương lai thường được hình dung với những giả định
rằng ngày mai, ở trung tâm của nó, trông sẽ giống cũng như ngày
nay – chỉ khác là chúng ta sẽ có những kỹ thuật mới tuyệt vời, nhưng
những giá trị nhân văn ngày nay như tự do và bình đẳng sẽ vẫn dẫn
đường cho chúng ta. Homo Deus tháo gỡ hết những giả định này và
mở mắt chúng ta đến một phạm vi rộng lớn của những gì có thể thay
thế, với những luận chứng đầy thách thức trên từng trang sách:
- Sau bốn tỉ năm của sự sống hữu cơ, kỷ nguyên của sự sống
vô cơ bây giờ bắt đầu.
- Những sản phẩm chính của kinh tế thế kỷ XXI sẽ không là tơ
sợi, xe cộ và vũ khí, nhưng là những cơ thể, những bộ óc và những
não thức.
- Trong khi cách mạng công nghiệp đã tạo ra giai cấp thợ
thuyền, cuộc cách mạng lớn tiếp theo sẽ tạo ra giai cấp vô dụng.

- Cách con người trước đây đã đối xử với những động vật
(khác) là một biểu thị tốt cho thấy con người được nâng cấp sẽ đối xử
như thế nào với phần chúng ta còn lại.
- Islam Cực đoan có thể sẽ phải vừa rút lui vừa đánh tập hậu,
nhưng những tôn giáo có ảnh hưởng thực sự, bây giờ sẽ xuất hiện từ
Thung lũng Silicon hơn là Trung Đông.
- Dân chủ và thị trường tự do sẽ cùng sụp đổ một khi Google
và Facebook biết chúng ta hơn chúng ta biết chính mình, và uy quyền
chuyển từ con người cá nhân đến những algorithm trên network
- Chúng ta sẽ chủ tâm từ bỏ quyền giữ những gì riêng tư trong
việc theo đuổi những gì mang lại sức khỏe tốt hơn.
- Con người sẽ không đánh nhau với những máy móc; họ sẽ
hợp nhất với chúng. Chúng ta đang hướng tới hôn nhân chứ không
tới chiến tranh.
- Hầu hết chúng ta sẽ không dự phần vào những quyết định kỹ
thuật xem liệu chúng sẽ tác động thế nào đến đời sống của chúng ta,
bởi vì hầu hết chúng ta không hiểu nó (có bao nhiêu người trong
chúng ta bỏ phiếu chọn lựa cách Internet, lấy thí dụ, sẽ hoạt động thế
nào?).
Đây là hình dạng của thế giới mới, và khoảng cách giữa những
người nhảy lên toa tàu (tương lai) và những người còn lại đằng sau sẽ
lớn hơn so với khoảng cách giữa những đế quốc kỹ nghệ và những
bộ lạc nông nghiệp, lớn hơn cả khoảng cách giữa Sapiens và người
Neanderthal. Đây là vũ đài tiếp theo của tiến hóa. Đây là Homo Deus.

Yuval Noah Harari
http://www.ynharari.com
_____________***_____________

Footnote
[1] Artificial Intelligence, trước hết là một ngành học của khoa học

computer về lý thuyết và phát triển hệ thống computer có khả năng
thực hiện những công việc thường đòi hỏi trí tuệ của con người
(người Nhật và Tàu dịch là ⼈⼯智能: nhân công trí năng, chúng ta
dịch (tối nghĩa, không có vẻ 'thông minh') là thông minh nhân tạo).
Hiện nay, AI được hiểu với nghĩa rộng rãi hơn là sự mô phỏng
những tiến trình trí tuệ con người bằng máy móc, đặc biệt là những
hệ thống computer. Những tiến trình này gồm học tập (thu tập thông
tin và quy tắc dùng những thông tin), lý luận (dùng những quy luật
lôgích để đi đến những kết luận rõ ràng, hợp lý), và tự sửa chữa.
Những ứng dụng cụ thể của AI gồm hệ thống chuyên môn (expert
systems), nhận hiểu tiếng nói (speech recognition), và nhìn bằng máy
(machine vision). Khó khăn với một định nghĩa cho AI, nằm trong
chính từ 'intelligence' – vì chưa và có lẽ không bao giờ có trả lời được
cả khoa học lẫn triết học cùng chấp nhận cho câu hỏi 'thông minh là
gì'; Những nhà khoa học đã đi đến một định nghĩa để có thể làm việc
trong khoa học AI: 'thông minh là phần của khả năng dùng 'tính
toán' để đi đến những mục tiêu trong thế giới thực tại', như thế 'có
nhiều loại thông minh/ trí tuệ khác nhau với những trình độ khác
nhau, trong con người, loài vật', và 'một số máy móc'. Khả năng tính
toán đó, như chúng ta thấy, là khả năng đặc biệt của computer. Do
đó, sự tiến bộ và phát triển của khoa học và kỹ thuật AI cũng đồng
thời là của khoa học và công nghệ computer.
2.
Trí tuệ nhân tạo (AI), như thế, đã hiểu là sự phát triển những
computer, để chúng có thể thực hiện những công việc thông thường,
nhưng đòi hỏi một trình độ hiểu biết nào đó của con người. Những
computer, hay những dụng cụ máy móc trong đó computer điều
khiển, hoạt động như có trí tuệ của con người. Trí tuệ nhân tạo (AI cổ
điển – Classic AI) hướng đến mục đích nhằm thiết lập những
computer có thể 'nhìn, nghe' và 'hiểu' được tiếng nói con người. Bắt
đầu là hoạt động đơn giản, chẳng hạn như thông dịch ngôn ngữ, đi
đến phức tạp hơn, đòi hỏi sự tham khảo, so sánh, chọn lựa, để đi đến

có thể quyết định, trả lời những giải đáp cho hành động, tương tự
như một con người có hiểu biết và suy nghĩ. Những phát triển về kỹ
thuật lẫn công nghệ của ngành này ngày càng tăng, và rất nhiều hứa
hẹn. Mỗi ngày, liên tục cho ra đời những lý thuyết, khảo cứu, mô
hình, bản mẫu đầu, ...tất cả trong một nỗ lực để làm chúng ta tiến gần
hơn đến kỷ nguyên của Trí tuệ Nhân tạo. Nếu thành công, điều này
có nghĩa, trước hết là một cách sinh sống, làm việc, và vận chuyển
hoàn toàn khác lạ.
Theo Stephen Hawking: “[Trí tuệ nhân tạo là] một trong hai: điều
hay nhất hoặc điều tồi tệ nhất từng xảy ra cho loài người”, “vì vậy
việc làm nó cho đúng có giá trị lớn vô cùng” và “Việc phát triển của
trí tuệ nhân tạo dầy đủ và trọn vẹn có thể báo hiệu sự kết thúc của
loài người”, Những trí tuệ lỗi lạc đương thời khác, như Elon Musk và
Bill Gates, đều đồng ý với Hawking, nói rằng trí tuệ nhân tạo có thể
có khả năng quét sạch loài người nếu nó đi sai. Elon Musk nói rằng
trí tuệ nhân tạo là “đe dọa lớn nhất cho sự có mặt của chúng ta”.
Từ những tranh luận ban đầu như: 'máy móc thay thế con
người?”, 'máy móc có AI?' 'AI có thông minh không?' nhưng trước
hết, 'thế nào là thông minh? rồi đi đến 'chỉ những gì sống mới có thể
gọi là có tinh thần, có trí tuệ, có sự thông minh, còn máy móc với
những chip computer có trí tuệ không? ,... Rồi đi đến 'Trí tuệ là gì?',
'Thế nào là 'sống?', 'Sống khác với Chết? hay không khác?'... ...AI
như thế đã làm mới và sống lại những câu hỏi triết lý, khi biên giới
giữa vật lý học và sinh học hiện có vẻ không rõ ràng trắng đen như
một trăm năm trước.
3.
Tạm chia, có ba loại lớn của AI:
(a) Artificial Narrow Intelligence (ANI): Trí tuệ Nhân tạo Hẹp: Đôi
khi được gọi là AI yếu, Trí tuệ Nhân tạo Hẹp là AI chuyên về một
lĩnh vực, làm một công tác.
(b) Artificial General Intelligence (AGI): Trí tuệ Nhân tạo Tổng quát:
Đôi khi được gọi là AI mạnh, hoặc AI Mức-Con người. Trí tuệ Nhân
tạo Tổng quát là một computer cũng thông minh như một con người
trong hầu hết lĩnh vực rộng rãi – một bộ máy có thể thực hiện bất kỳ
công việc nào xem có vẻ 'khôn ngoan' vì một người có trí tuệ mới có
thể làm được. AGI có “một khả năng trí tuệ tổng quát, trong đó gồm
khả năng suy luận, dự tính, giải quyết vấn đề, suy nghĩ trừu tượng,
hiểu được những ý tưởng phức tạp, học hỏi nhanh, và tự học hỏi từ

kinh nghiệm”. AGI sẽ có thể làm tất cả những điều này dễ dàng như
con người.
(c) Artificial Superintelligence (ASI): Trí tuệ Nhân tạo Siêu việt: Nick
Bostrom định nghĩa ASI như “một trí tuệ thông minh hơn nhiều, so
với những bộ óc thông minh nhất của con người, trong mọi lĩnh vực
thực tại, gồm cả sáng tạo khoa học, khôn ngoan và kỹ năng ứng xử
tổng quát”. ASI đi từ những computer thông minh chỉ hơn một con
người một chút, đến những computer hàng nghìn tỷ lần thông minh
hơn – trong tất cả mọi lĩnh vưc. ASI là lý do dẫn đến những bàn luận
về những vấn đề trong phân định sống và chết, khái niệm như “bất
tử” và “tuyệt chủng”.
Đến nay, con người đã chinh phục loại AI thấp nhất: ANI trong
nhiều ứng dụng thông thường gặp hàng ngày, và khắp nơi. Cuộc
cách mạng AI đang diễn ra, là con đường từ ANI, qua AGI, để đi đến
ASI – một con đường chúng ta đã bắt đầu, và chúng ta có lẽ sẽ tồn tại,
hoặc không tồn tại, một trong hai, nhưng chắc chắn cuộc cách mạng
này sẽ thay đổi tất cả mọi sự vật việc, kể cả chính 'sự sống' lẫn 'con
người', như chúng ta biết và hiện có trên quả đất này.
[2] genetic engineering
[3] Welfare State: Quốc gia có những chính sách toàn quốc để thực hiện

chế độ trợ giúp xã hội, điển hình vẫn nhắc là những quốc gia dân chủ
xã hội Bắc Âu: Sweden, Norway, Netherlands. Trong các quốc gia đó,
những mạng lưới được thành lập vững chắc gồm những tổ chức xã
hội đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và thúc đẩy kinh tế và
thịnh vượng xã hội cho mọi công dân. Nó dựa trên nguyên tắc bình
đẳng về cơ hội, chủ trương phân phối của cải công bằng, và nhà nước
thường nhận trách nhiệm cộng đồng với những người thiếu khả
năng, để giúp họ có những nhu cầu sinh sống tối thiểu của một đời
sống tốt đẹp.
[4] gadgets: những đồ dùng nhỏ mới lạ bằng máy móc điện toán, mới

đến nỗi người dùng thường vẫn chưa biết tên gọi (gizmos)
[5] Individualism: chủ nghĩa nghĩa cá nhân (rõ hơn, chủ nghĩa nghĩa

cá nhân tự do): có quan điểm về đạo đức, chính trị hay xã hội, đều
nhấn mạnh vào sự độc lập của con người và sự quan trọng của sự tự
lực, dựa vào chính mình, và tự do của cá nhân. Nó phản đối sự can
thiệp từ bên ngoài con người với những lựa chọn của một người, cho
dù đến từ xã hội, nhà nước hay bất kỳ nhóm, hay tổ chức nào (tập thể
hay nhà nước), và nó cũng phản đối những quan điểm chủ trương
truyền thống, tôn giáo hay bất kỳ hình thức bên ngoài nào khác của
đạo đức phổ thông được đem dùng vào việc hạn chế lựa chọn của
một người trong xã hội trong những hành động của người ấy.

Thụ tinh trong ống nghiệm: làm chủ sáng tạo.

Chương 1: Bảng liệt kê những vấn đề mới cần giải
quyết của con người [1]


Ở bình minh của nghìn năm thứ ba, loài người thức dậy, dụi mắt
và duỗi chân tay. Dấu vết còn lại của một vài ác mộng khủng khiếp
vẫn đang bập bềnh trong não thức của nó. “Đã có một gì đó với rào
thép gai, và đám mây hình nấm khổng lồ. Ồ thôi, đó đã chỉ là một ác
mộng.” Sau khi vào phòng tắm, loài người rửa mặt, xem xét những
nếp nhăn của mình trong gương, rồi làm một cốc cà phê và mở quyển
sổ ghi chú hằng ngày. “Hãy xem có gì trong agenda [2] ngày hôm
nay.”
Qua hàng nghìn năm, lời đáp cho câu hỏi này đã giữ yên không
đổi. Cũng vẫn ba vấn đề đã chiếm trọn lo lắng của dân chúng nước
Tàu thế kỷ XX, của India thời Trung cổ, và của Egypt thời cổ. Nạn
đói, bệnh dịch hạch và chiến tranh đã luôn luôn đứng ở đầu danh
sách. Những thế hệ nối tiếp thế hệ, con người đã cầu nguyện với mọi
god, thần và thánh, và đã phát minh không đếm được những công
cụ, những tổ chức và hệ thống xã hội – nhưng họ đã tiếp tục chết
hàng triệu người vì đói, những bệnh dịch và bạo lực. Nhiều nhà tư
tưởng và tiên tri tôn giáo đã kết luận rằng nạn đói, bệnh dịch hạch và
chiến tranh phải là một phần thiết yếu, không thể thiếu trong kế
hoạch vũ trụ toàn bộ của God, hay của bản chất không toàn hảo của
chúng ta, và không gì trừ sự tận cùng của thời gian sẽ giải thoát
chúng ta khỏi chúng.
Thế nhưng ở bình minh của nghìn năm thứ ba, loài người bắt đầu
nhận thức một hiện thực kinh ngạc tuyệt diệu. Hầu hết mọi người
hiếm khi nghĩ về nó, nhưng trong vài mười-năm vừa qua, chúng ta
đã xoay sở để kiểm soát được nạn đói, bệnh dịch và chiến tranh. Dĩ
nhiên, những vấn đề này đã vẫn chưa giải quyết được hoàn toàn,
nhưng chúng đã được chuyển dạng từ những sức mạnh tưởng không
thể hiểu và không kiểm soát được của tự nhiên vào thành những
thách đố có thể quản trị được. Chúng ta không cần phải cầu nguyện
với bất kỳ một god hay thánh thần nào, để cứu chúng ta thoát khỏi
chúng. Chúng ta biết khá rõ những gì cần làm ngõ hầu để phòng
ngừa nạn đói, bệnh dịch và chiến tranh – và thường thường chúng ta

thành công trong việc đó.
Đúng, vẫn còn có những thất bại đáng kể; nhưng khi chạm mặt với
những thất bại như vậy, chúng ta thôi không còn nhún vai và nói,
“Vâng, đó là lối những sự việc tiến hành như thế trong thế giới không
toàn hảo của chúng ta”, hay “Ý God đã được hiển hiện”. Đúng hơn,
khi nạn đói, bệnh dịch hoặc chiến tranh bùng nổ ngoài kiểm soát của
chúng ta, chúng ta cảm nhận rằng một ai đó hẳn đã quản lý sai lầm,
đã làm hỏng sự việc, chúng ta lập một ủy ban điều tra, và tự hứa rằng
lần tới, chúng ta sẽ làm tốt hơn. Và điều đó thực sự làm nên việc.
Những tai ương như vậy thực sự xảy ra ít hơn và bớt thường xuyên
hơn. Lần đầu tiên trong lịch sử, ngày nay nhiều người chết vì ăn quá
nhiều hơn chết vì thiếu ăn, phải ăn quá ít; nhiều người chết vì tuổi già
hơn chết vì những bệnh truyền nhiễm; và số người chết vì tự tử nhiều
hơn con số kết hợp gồm những người (dân thường) bị những người
lính, những người khủng bố và những tội phạm giết chết.[3]Trong
những năm đầu thế kỷ XXI, một người trung bình thì có nhiều xác
xuất chết vì ăn uống quá độ trong (những hiệu thuộc loại) bán thức
ăn nhanh McDonald hơn chết vì hạn hán, hay dịch sốt Ebola, hay một
vụ tấn công của tổ chức khủng bố al-Qaeda.
Do đó, mặc dù những chủ tịch, những CEO (nhân viên điều khiển,
đứng đầu công ty) và những tướng lãnh vẫn có những agenda hàng
ngày của họ đầy những khủng hoảng về kinh tế và về những xung
đột quân sự, nhưng trên tầm mức vũ trụ của lịch sử, loài người có thể
ngước mắt mình lên và bắt đầu nhìn về phía những chân trời mới.
Nếu quả thực sau khi chúng ta mang nạn đói, bệnh dịch và chiến
tranh về dưới kiểm soát, những gì sẽ thay thế chúng ở đầu agenda
của con người? Giống như những người lính chữa lửa trong một thế
giới không có lửa, vì vậy loài người trong thế kỷ XXI cần hỏi mình
một câu hỏi trước giờ chưa từng có: chúng ta sắp sửa sẽ làm gì với
chính chúng ta? Trong một thế giới lành mạnh, thịnh vượng và an
thuận, những gì sẽ đòi hỏi sự chú ý và sự khôn ngoan khéo léo của
chúng ta? Câu hỏi này trở nên khẩn cấp gấp đôi với những quyền
năng to lớn mới mà công nghệ sinh học và công nghệ thông tin đang
cung cấp cho chúng ta. Chúng ta sẽ làm gì với tất cả sức mạnh đó?
Trước khi trả lời câu hỏi này, chúng ta cần phải nói thêm một vài
lời về nạn đói, bệnh dịch và chiến tranh. Tuyên bố rằng chúng ta
đang đem chúng về dưới kiểm soát có thể đập vào nhiều người như
quá đáng, cực kỳ ngây thơ, hoặc cũng có thể là nhẫn tâm. Thế còn về

hàng tỉ người vẫn sống trong cùng cực nghèo đói dưới mức $
2 [4] một ngày thì sao? Thế còn khủng hoảng về bệnh AIDS đang diễn
ra ở Africa, hay những cuộc chiến tranh vẫn đang lan tràn dữ dội ở
Syria và Iraq? Để trả lời cho những bận tâm này, chúng ta hãy có một
cái nhìn gần hơn vào thế giới của những năm đầu thế kỷ XXI, trước
khi thăm dò agenda của con người trong những mười năm tới.
Đường Biểu đồ chỉ Mức Sinh sống Nghèo đói
Chúng ta hãy bắt đầu với nạn đói, vốn trong hàng nghìn năm đã
từng là kẻ thù ác hại nhất của loài người. Cho đến gần đây, hầu hết
loài người sống mấp mé trên chính đường phân ranh của biểu đồ về
tình trạng nghèo đói sinh học, dưới đường ranh đó, người ta quị ngã
vì thiếu dinh dưỡng và đói. Một lầm lẫn nhỏ hay một chút kém may
mắn, đều có thể dễ dàng thành một án tử hình cho cả gia đình, hay cả
làng. Nếu mưa lớn phá hủy vụ lúa mì đang trồng của bạn, hoặc bọn
cướp lấy mất đàn dê của bạn, bạn và những người thân yêu của bạn
cũng có thể bị chết đói. Bất hạnh hay ngu dốt ở mức độ tập thể dẫn
đến những nạn đói tập thể. Khi hạn hán nghiêm trọng giáng xuống
Egypt thời Cổ, hay India thời Trung cổ, không phải là không thông
thường nếu 5 hay 10 phần trăm dân số bị thiệt mạng. Thức ăn đã trở
thành khan hiếm; vận chuyển đã quá chậm và quá tốn kém để có thể
nhập khẩu được đủ thức ăn; và những chính quyền đã quá yếu kém
để có thể cứu vãn tình thế kịp thời.
Hãy mở bất kỳ một quyển sách lịch sử nào, và có nhiều xác xuất là
bạn sẽ bắt gặp những ghi chép kinh hoàng về những tập thể dân cư
chết vì đói, hóa điên vì đói. Tháng 4 năm 1694, một công chức nước
France ở thị trấn Beauvais đã mô tả tác động của nạn đói và giá thức
ăn tăng cao, nói rằng tất cả khu vực của ông bây giờ đã đầy một “số
không đếm nổi những linh hồn đáng thương, yếu đuối và xác sơ vì
đói, cơ cực và chết vì không có gì ăn, bởi không có việc làm, hoặc
không có ai thuê làm, họ không có tiền mua bánh mì. Tìm cách để kéo
dài mạng sống của họ thêm một chút, và để xoa dịu cơn đói của họ
phần nào, những người dân nghèo ăn những thứ dơ bẩn, nhiễm
trùng những con mèo và nạo thịt những xác ngựa bị lột chỉ còn da và
đã quăng vào những bãi phân. [Những người khác uống] máu sống
khi những con bò và trâu bị giết thịt, và [ăn] những đồ thừa vứt đi từ
bên trong con thịt, vốn người đầu bếp đã ném ra đường. Những
người cùng khốn nghèo khổ khác ăn cây nettle [5] và cỏ dại, hoặc rễ

và những loại lá cây mà họ luộc với nước sôi” [6]
Những cảnh tương tự đã diễn ra trên toàn nước France. Thời tiết
xấu đã hủy hoại những vụ thu hoạch khắp vương quốc này trong hai
năm trước, vì vậy sang mùa xuân 1694, những kho trữ thức ăn đã
hoàn toàn trống rỗng. Người giàu đòi những giá cắt cổ cho bất cứ
thức ăn nào mà họ đã xoay sở tích trữ được, và người nghèo chết
hàng loạt. Khoảng 2,8 triệu người France – 15 phần trăm dân số – đã
chết vì đói giữa những năm 1692 và 1694, trong khi “Vua Mặt Trời”
Louis XIV bỡn cợt ve vãn với những phi tần của ông trong điện
Versailles. Năm sau đó, 1695, nạn đói đã xảy ra ở Estonia, giết chết
một phần năm dân số. Năm 1696 đến lượt Finland, nơi có từ một
phần tư đến một phần ba số dân chúng chết. Scotland đã bị nạn đói
trầm trọng giữa những năm 1695 và 1698, một số quận bị mất đến 20
phần trăm của dân cư của họ[1].
Hầu hết bạn đọc có lẽ biết mình sẽ cảm thấy thế nào khi bạn lỡ bữa
ăn trưa, hay khi bạn nhịn ăn trong những ngày lễ của một số tôn
giáo [8], hoặc khi bạn sống một vài ngày chỉ uống toàn nước rau ép
trong những chế độ ăn kiêng 'kỳ diệu' (để giảm béo, nặng). Nhưng
còn cảm thấy thế nào khi bạn không ăn gì liên tục đã nhiều ngày, và
bạn cũng tuyệt không biết gì về việc đến lúc nào mới có được một
mẩu thức ăn kế tiếp? Hầu hết mọi người thời nay đã chưa bao giờ
phải trải qua sự hành hạ thống khổ tột cùng này. Nhưng tổ tiên
chúng ta, than ôi, biết nó quá rõ. Khi họ kêu cầu với God, “Giải cứu
chúng con khỏi nạn đói!” [9], Đây là những gì họ đã có trong đầu.
Trong trăm năm vừa qua, những phát triển kỹ thuật, kinh tế và
chính trị đã tạo ra một mạng lưới an toàn ngày càng mạnh mẽ phân
rẽ loài người khỏi đường vẽ mức nghèo khổ về sinh học. Nạn đói tập
thể thỉnh thoảng vẫn tấn công một số khu vực, nhưng chúng là
những ngoại lệ, và hầu như chính trị của con người luôn luôn gây ra
chúng, chứ không phải những thảm họa thiên nhiên. Trong hầu hết
những phần của , ngay cả nếu một người bị mất việc và tất cả tài sản
của mình, người ấy sẽ không phải chết đói. Những chương trình bảo
hiểm tư nhân, những cơ quan chính phủ và tổ chức quốc tế ngoài
chính phủ [10] có thể sẽ không cứu người ấy khỏi đói nghèo, nhưng
họ sẽ cung cấp cho người ấy với đủ số lượng caloriri hàng ngày để
sống sót. Ở mức độ tập thể, mạng lưới thương mại thế giới biến
những hạn hán và lũ lụt vào thành những cơ hội kinh doanh, và

khiến việc khắc phục nhanh và rẻ cho tình trạng thiếu thức ăn thành
điều có thể làm được. Ngay cả khi có những chiến tranh, động đất
hay tsunami [11] tàn phá toàn thể những quốc gia, những nỗ lực quốc
tế thường thành công trong việc ngăn ngừa nạn đói. Mặc dù hàng
trăm triệu người vẫn chịu đói hầu như mỗi ngày, nhưng trong hầu
hết những quốc gia, có rất ít người thực sự chết vì đói.
Nghèo chắc chắn gây ra nhiều những vấn đề khác về sức khỏe, và
thiếu dinh dưỡng sẽ rút ngắn tuổi sống lâu ngay cả trong những
nước giàu nhất trên trái đất. Ở France, lấy thí dụ, 6 triệu người
(khoảng 10 phần trăm dân số) chịu khổ vì nạn dinh dưỡng bấp bênh.
Họ thức dậy buổi sáng không biết liệu họ có bất cứ gì để ăn cho bữa
trưa; họ thường đi ngủ đói; và dinh dưỡng họ có được thì không cân
bằng và không lành mạnh – rất nhiều tinh bột, đường và muối, và
không đủ protein và vitamins. [12] Nhưng nạn 'dinh dưỡng bấp bênh
thất thường' không phải là nạn đói, và France của những năm đầu
thế kỷ XXI không phải là France của năm 1694. Ngay cả trong những
khu ổ chuột tồi tệ nhất xung quanh Beauvais hay Paris, người ta
không chết vì họ đã không có gì ăn trong nhiều tuần liền.
Cùng biến chuyển tương tự đã xảy ra trong nhiều những nước
khác, ghi nhận rõ nhất là nước Tàu. Qua hàng nghìn năm, nạn đói đã
đuổi theo mỗi triều đại của nước Tàu, từ Hoàng Đế Vàng [13] đến Chủ
tịch Đỏ Mao. Một vài mười năm trước, 'China' đã là một lối nói tắt
cho tình trạng thiếu lương thực. Hàng chục triệu người Tàu bị đói
đến chết trong thảm họa Bước Nhảy Vọt Vĩ đại, và những nhà
chuyên môn đều thường xuyên tiên đoán theo thói quen rằng vấn đề
sẽ chỉ ngày càng tồi tệ hơn. Năm 1974, Hội nghị Lương thực Thế giới
đầu tiên đã được triệu tập tại Rome, và những phái đoàn đã nghiên
cứu để giải quyết những màn cuối của vở kịch tận thế. Họ đã được
cho biết rằng không có cách nào để nước Tàu nuôi hàng tỉ người của
nó, và rằng đất nước đông dân nhất thế giới đã đang lao về phía
thảm họa. Trong thực tế, nó đã đang lao về phía phép lạ kinh tế lớn
nhất trong lịch sử. Kể từ năm 1974, hàng trăm triệu người Tàu đã
thoát khỏi nghèo đói, và mặc dù hàng trăm triệu khác vẫn còn chịu
khổ vì tình trạng thiếu thốn và thiếu dinh dưỡng, nhưng lần đầu tiên
trong lịch sử của nó, nước Tàu bây giờ đã thoát được nạn đói.
Thật vậy, trong hầu hết những quốc gia ngày nay, ăn quá nhiều đã
trở thành một vấn đề còn tồi tệ hơn so với nạn đói. Vào thế kỷ XVIII,

Marie Antoinette đã bị lên án là khuyên đám dân chúng đang chết
đói rằng nếu họ hết bánh mì, họ chỉ nên ăn bánh ngọt để thay thế!
[14] Ngày nay, những người nghèo đã tuân theo lời khuyên này từng
chữ một. Trong khi những dân cư giàu có của Beverly Hills ăn sàlách
rau diếp trộn, và đậu phụ hấp với quinoa, trong những khu ổ chuột
và những khu da đen, những người nghèo ngốn ngấu những bánh
ngọt Twinkie, quà vặt Cheetos [15], và những hamburger và pizza.
Trong năm 2014, hơn 2,1 tỉ người thừa cân, so với 850 triệu người bị
thiếu dinh dưỡng. Một nửa loài người được đoán trước rằng đến năm
2030 sẽ bị bệnh thừa cân, [16] Năm 2010, nạn đói và thiếu dinh dưỡng
kết hợp, đã giết chết khoảng 1 triệu người, trong khi bệnh béo phì đã
giết chết 3 triệu người. [17]
Những đoàn tàu biển phá hoại mắt không thấy
Sau nạn đói, kẻ thù lớn thứ hai của loài người đã là những bệnh
dịch và bệnh truyền nhiễm. Những thành phố sầm uất kết nối bởi
một dòng chảy không ngừng ...