BẢN TIN HÔM NAY

Ngày 24/2/2014, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định lấy 21/4 hằng năm là ngày Sách Việt Nam. Sau đó, để đưa Văn hóa đọc được phổ biến rộng rãi hơn, ngày 4/11/2021, Thủ tướng Chính phủ quyết định tổ chức Ngày Sách và Văn hóa Đọc Việt Nam, thay thế cho Ngày Sách Việt Nam trước đó. Sự kiện này vẫn được tổ chức vào ngày 21/4 hàng năm nhằm thúc đẩy và phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng.Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam hướng đến việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của sách và văn hóa đọc. Sách là kho tàng tri thức vô tận, là nguồn tài nguyên quý giá cho sự phát triển của mỗi cá nhân và xã hội. Đọc sách giúp con người mở rộng tầm nhìn, bồi dưỡng kiến thức, rèn luyện tư duy, hoàn thiện nhân cách. Việc xây dựng văn hóa đọc là góp phần xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm bản sắc dân tộc.

TÀI NGUYÊN SỐ THƯ VIỆN TRƯỜNG THCS LẠC THỊNH

Điều tra ý kiến

Bạn thấy trang này như thế nào?
Đẹp
Đơn điệu
Bình thường
Ý kiến khác

VIDEO GIỚI THIỆU SÁCH CỦA THƯ VIỆN

Thống kê

  • truy cập   (chi tiết)
    trong hôm nay
  • lượt xem
    trong hôm nay
  • thành viên
  • Thành viên trực tuyến

    1 khách và 0 thành viên

    GỐC ÔN LUYỆN VÀO 10

    Thư viện trường THTHCS giới thiệu truyện Sự tích hoa đào, hoa mai

    Những hiện tượng bí ẩn chưa có lời giải (Nguyễn Huy Cố dịch)

    Wait
    • Begin_button
    • Prev_button
    • Play_button
    • Stop_button
    • Next_button
    • End_button
    • 0 / 0
    • Loading_status
    Nhấn vào đây để tải về
    Báo tài liệu có sai sót
    Nhắn tin cho tác giả
    Nguồn:
    Người gửi: Trịnh Thị Giang
    Ngày gửi: 14h:42' 23-04-2024
    Dung lượng: 17.8 MB
    Số lượt tải: 0
    Số lượt thích: 0 người
    nhiJng hien TUONG bj an
    CHlfA CO LCfl GIAI

    Cong ty Thanh An
    Djch tir nguyen ban tieng Trung Quoc

    JEROME CLARKE
    NANCY PEEL

    NHUNG HIEN Tl/CfNG Bl AN
    CHlfA CO CO I G1A1


    m

    NgLfcJi dich: NGUYiN HUY c6

    NHA XU AT RAN VAN HOA - THONG TIN

    JEROME CLARKE & NANCY PEEL

    Lai tua
    *

    Cudn such nay gidi thieit ve nluOig chuyen khdng binh
    t lut'dng ed the xdy ra tv ong the gidh tifnhiete nhu'ng dieu ky
    la mot so ngitih tan nun nhln thiiy co ve nhit trdi Inin vdi
    ijitx luat tit nhien, nhu'ng edit chuyen mang mint sac than
    hi md ai do vd huh belt gap vc/ in suit mdi mdi trong ky itc
    cua ho. Chang han, cluing la van nghe nhftng Idi don dai
    het site ly ky ve d\a bay, ngitih bo sat, ngitih vitctnt ngitih
    tuye) r.v... khien cho ngitih nghe phdi son toe gay\ The
    nlntng. ii vdo nhieti tilth gian vd din diem khde nhau, van
    cd mot so ngitbi ke lai ning ho tan mitt chitng kien chuyen
    la tifo'ng doi trimg hap vdi nhau, vd dieu do gay nen sitclni
    v cua ede nhd khoa hoc.
    Vdi tnnh do khoa hoc phdt trien trong then dai ngdy
    nay. eh ting ta ddi hoi ede nhd khoa hoc dita ra edit tra Id'i
    i d rang vd ht/p logic ve nhftng edit chuyen than bi do. 17
    halt nluf min ngitih den cho riing ede nhd khoa hoe hie it
    rang diet nhien. elide se gidi thich ditirc day dii ehinh xde
    5

    NHUiNG HfEN Tlf0NG BI AN CHU'A CO LOT G1A1
    hon. khien (ho nun n gift'd elite fc lhaa man. 7tt\' nhicn con
    mot so van de, can n a led cua car nhd khoa hoc dudng nluf
    van clnta that hop ly. Ctu> du nluf vq\\ urn ui den nay
    ( hung ta del cd the khdng dinh difoc rang, vdi nen Lima hoc
    him elai, tin vice gidi thich 'nhilng can chuycn ky qudi"
    md con ngudi gap phdi khong con may khd khan tula.
    Mdi khi ngu'di ta eh fa tin ve mot sit vice khde tiufdng.
    tin phan dug ur nhicn cua moi n gift'd Id id ra tight ngo.
    tutdt he! Id nghi ngd n gift ft chifng kirn cn the ndi ddi vi
    mot dong co ndo do? V / fiong xd hoi van c on khong it kc
    thich cheti n di, vi danh loi, hodi muon to ra ta day thong
    minh hicn hied hon ngifdi nen sdn sang Ji(a ra nhtlng cluing
    cit hia dai, khdng dee cong tier site Ida ddi gidi khoa hoc
    vd cong chung. Ngay cd nhdng bite dnh chup tai hicn
    tntdng ddi khi van Id nguy tao, hem nluf trong tat cd cue
    hue dnh chup ve vat the hay (UFO), rhi ngift'd ta nhqn dinh
    rang cd den 95c/c Id gin. Mot vdi ti( lieu hinh dnh tot nhdt
    ve con qudi vdt d ho Locnet ( iing vein ed diem dang nge'C
    Sit fhi/c Id phdn Ion cue nhd dieu tra deu nhein dinh rang,
    khd nhien hue dnh thtcu dnh chan thife, vi ha ly do: 1) Da
    phdn ngifdi tan nun nhin fluty qudi vat deu khdng mang
    theo may dnh, lam son chup ditoc hinh dnh ten hicn tnfdng.
    2 ) Nhfftig ketrdi qua stfkicn la lung vd dang so do, tin turn
    trang hie ay het site hoeing hot kinh heli, cdu tarn tri dent md
    nghi den (hup dnh tufa. 3) Nhung sit vice ky la thong
    thu'd'ng chi dicn ra trong thd'i gian may gidy ddng ho Car
    6

    JEROME CLARKE & NANCY PEEL
    nhd then Ira thqrn chi con cho rang, tilth t ang mti mit, thi
    i ting l iuhi I hue hem. \ i ngudi chap anh tin do Inti toy i un
    ray. him V(/r> cd lhe chnp chafe bite chili that net. Con nhting
    ten lira dent ha tight ran# chat lu'qng anh me) kern thi ho
    cluing kictn c hoc chare gi.
    Con

    mot

    vein dc khd pho bien ntia me) ngttifi fa dal ra:

    'Dan nc cua nhting ngttifi tin than Id ke chting kien kitting
    biet co hinh tlittimg kitting? ", next phan cloan sif vice theo
    kien flute pho thong, thi nhting dieu qitdi di vuqt qua mite
    binh ihitifng do tlutimg xuat \ it tit nhting cliitoi ky tic vien
    rang chdng co chin c an c in hue lien ndo. Clio dit nhuvd\\
    ket qua ti de nghiem lam ly do ede nhd tdm ly hoc rich hanh
    doi vtiri ngitdi eh ting kien lai cho thay dqi bo phan ho hodn
    loan giong nlut ng/titi kitting cluing kien. hffn ntia, trong
    mot so tntifng hop khong pheii mot md Id den may ngttifi
    cimg nliin thay si/ kien la lung xdy ra.
    Gang ly lint hem ntia Id, nhting chuyen lei do dd xudt
    hien nhieu Ian lap di lap lai trong may the ky nay, chdng
    hem nine con qudi vdt trong ltd Locnet, thi ngay ttinam 565
    da dupe dua tin roi! Con chuyen "dan chan cue Ion ” dupe
    phdt hien trong rimg sdu mien ven bien Thai Binh Duong
    kini vtic fay bac mien bde chdu My, chuyen "ngitifi rting”
    (Anmdt) o mien tdy Mong Co, chuyen "ngudi tuyet" Iren
    day nni Hymalaia chdt vdt. dupe ngttifi la truyen rung rang
    I di. Mar dt) tieng ndi d nhting noi xdy ra sif vice la lung
    7

    KHU'NG IJ1EN TU0NG HI AN CHUA CO L0I GIAI
    kitting giong nhau. ndm van hoa cfing men tun mat khde \
    nhu'ng a// //?//(' \ t//; ;y// hidn nhien: Do Id nw tci vd mot
    igemg

    'ngtfe'n viftm" ndm ngiftri dd\ long Id. di bang Itai

    chan. Klti mot so ngifi/i Jita tin ve ran bicn thi sif mo td
    nut ho Ini rat khde nhau, Co n gif eh not loot dong vat do
    than hinh nluln hong nh\( ran, nhifug ngu'eh khac lai kd
    rang iron minh no not nhien mini xu xt, no cd hinh dang
    gif mg nliKngu'a tnn dan cd biim ho(tc giong nlut con cd vi
    t o vdy. Mac dit i hi tied dtftgc md fa khac nhau mot inn mpt
    vi/c thi van cd mol diem cluing, do U) dong vat md con
    ngtfdti chita diet ftp cd the hen du'e/c difeh bicn.
    Trudn mot hidn lifting ky quae, con ngitai ilucemg td ra
    khd hieu. vi du ve vftng hum tarn gidc Bccnmda tren bicn
    Can he , trong vong hem 20 ndm neiy del \a\ ra nhien vm
    dam ran \ a reri may bay. the md tdi lieu g/u chdp ve kid
    lifting vd nhu'ng diem bien khde lai cho diet add eliding cd
    gi khde Lt so vdi rung bien ef i at tun. Cling (inmg tit nhtf
    the. vdo tlidp ky 70, gia sin cua nhu'ng ugiteh ndng dan d
    cue rung Minnesota

    Kansdt tu nhien hi died benh hang

    lpat te)m cho ho bi khdn don. Car nlu) sinh ly hoc heath ly
    thu v nhdn dinh rang do Ici men then t lubtg lay nhiem rat
    defn gidn nhu'ng red dang sen Thong thud/ng. sau khi such
    ban duel fin hang max clnjc ndm, edit chit yen lx ky due re
    bien hoa vd then phe'mg len rat nhiem, ai rung ndng long
    muein diet stf that... va c hug fltich td md du diet do cd the
    chi Id ulu'fiig can i huyen bia dht that hay.
    8

    JEROME rLAKKE & NANC Y PEEL
    Trony iilnfng nam yan day, nyay cri cac nhd Lima hoc
    dot khi cFtny pit am sai him* Khi car tliitv ilia nhin thdx inn
    hien nidi topi quai \d/ nidi to vd cb nlucu ran ilu ho lai
    dtt\Ji n a lift rany do chi Id mot / ay to hi nhd hat ca re frdi
    ndi trail mat mfbr, the mb yid day cluing la da tm chdu
    ratty do Id mol am nufc cue ton. Cadi day ditto kin. car
    nhd khoa hoc < hn mot mifc plat nhd a Mf ton lai t ua Ioai dpi
    titih tiuh vd hum many >ao bony1
    Dirony nhien. cb mot so chttxcn la ddi mac do tin cay
    con cao hint dutyen khdc mot it, dimy itluf qiutn diem i da
    mbi vai nhd khoa hoc chit yen nyltien ei'fn ve cac Ioai dotty
    vat hay yidu muih eho ratty, khony the hndn todti pint nhdn
    rdny, o'mot not \ a xbi hen Idtih ndo do con ton tin mot vai
    lodi ddny vat mb con nytfoi dura hiet tbi. TJtco dotty thdi
    yian, cat clutyen yia thorn hiem tinea nhien vd hien c ci
    khony daftly niton thdy rdny quo that con cb loot ddny vdt
    chati to hope yiony nlufc/udi vdt a ltd Lot net. Tifo'tiy nr uhif
    vow cac nhd veil ly i\('C vd khi tifOny hoc eftny se phdt hien
    ra nyayen nhdn hi nit thdnh nhthiy qua lam yet hay rrony
    khony t rutty hope n It any khot ha ay loti rot xabny Trdi Dad
    Nyoot ra, vice co the phdt hien ra sit sony tri tin; d nyodi
    Trdi Da) hat bunt chatty ta p/idi acm xet lai van de sink tbn
    aim* nhtf vat trd cno lodi nyifbi irony VTt fra.
    I nfb'c nhFmy hien t irony ra nhien ky Ip4 i ho da con he)
    sire nut hdt I hi chiiny ta van pluii nyhten i ifu eh any mot
    9

    NIltfNG HIEN TUfONTi RI AN CHUX CO \Xh GTAi
    each nghirm nit . mac dit moi ngtft'ri (bring fa clctf in' da?
    elm mink moil lieu chudn ve mux do dang tin nia nlulng
    ( ciu clmycn la ky do, song cluing van gay dm cluing la
    cam ngin sau sac, kc cd nlulng tufting hop van7 in ngndi
    irf lifting lifting cita minh. Van de lim hieu hien tift/ng i/ndi
    di ilm Inn nhieu dun gum va sue hfc\ rung tint hoi mot thdi
    dp end mo\ nlurng khdng nhe da cd the Cudn sdeh nay
    khdng dal van de cd dang tin hay khdng, md chi muon he
    md cho moi ngiftii nhin thdx hade nghe thay nlulng sit vice
    lx ky vift/r ra ngodi site lifting lifting etui cluing ta cd the sc
    con xdy ra tumg nay tncii.

    10

    JEROME CLARKE & NANCY PEEL

    CHITONG I

    DONG VfiT Bj DIET CHUNG
    SONG Lfll

    1. KHUNG LONG TAI XU AT HIEN

    N gav nay lieu khung long eon ton tai khong?
    Van de nay lieu co qua hoang dufdng chang? Thuc
    ra, hau het cac nha khoa hoc va ca nhOfng ngtfdi
    thAy dang day chung tn deu tin rang loai dong vat
    bo sat to ldn nay da bi diet chung tit 65 trieu nam
    trufOc day roi. Nhtlng, nhdng via viec tan mat nhin
    thay khung long d nhdng ndi xa xoi heo lanh lai lien
    tuc xay ra khong ng6t! Mot so' nha khoa hoc, nha
    tham hiem. cac nha khoa hoc t.it nhien rat muon
    lam ro nhifng vu viec “khong the tin dtfdc” do va
    neu co the, ho con muon nghien ciiu sau them.
    Tat ca cac cuoc dieu tra nav phan ldn deu tap
    trung

    vao

    mot

    loai

    dong

    vat

    diidr

    goi

    la

    “Mokelimobimobi“. Qua cac mieu ta. xem ra chung

    11

    NHLTMd HIltK TUON<; m AN! CHUA CO 1.01 OIA1
    gidng loin "rong co ran” {Loai. rong nay la mot loai
    khung long khong 16 chuyen An thuc vat, co va duoi
    rat dai, dan nho, bung to. c han to va kho nhu mot
    goe cay, Loai th?m lan sum va thAn lan litng dai
    chinh la thuoc loai nay),
    Nhufng ghi chop sdm nhat ve viec ng'hi ngb
    nhOng dau chan khong 16 nhif chicc mam do loai
    dong vat nay de lai la cua mot giao sy ngiidi Phap
    khi ong truyen giao o vung chdu Phi nam 1776.
    Suot hai the kv sau do, tat ca cac gin chep ve van
    de nay cua cac giao si, cac quan chuc thuc dan, cac
    nha tham hiem va ca cua tho dan ve co ban cung
    gidng nhu vay.
    May nam gan day, hau nhu tat ca cac vu tan
    mat nhin thay deu xuai phat tii vung Trung Phi va
    cac vung dam lay xa xoi heo lanh hai bd song
    Conggo thuoc nude Cong hoa Cdnggd chau Phi.
    Trong hai nam 1980-1981, Mack - nha sinh vat hoc
    thuoc Dai hoc Chicago da dan dau mot doan tham
    ')

    s

    v

    ,

    hiem den ndi do. Lan tham hiem dau tien con co ca
    Bower - mot chuyen gia nghien cdu dong vat hoc bd
    sat cung di, chinh ong nay khi nghien cdu ve loai ca
    shu d mien trung Tay Phi da nghe dudr cau chuyen
    vc "Mokelimobimobr. Ca hai lan tham hiem deu
    khong nhin thay con vat thuc, nhung ho da tien
    hanh phong van rat nhieu ngud'i da tnn mat nhin
    VI

    JEROME CLARKE & NANCY PEEL
    thay chung. Loai vat dang sd nay nghe noi song d
    car vung lid va trong dong song. Nam 1959, ngtidi
    Beegami o do da tung giet chet mot con vat nhu vay
    d gan ho Tari.

    Bi/c dieu khSc ve loai khung long ca va
    khung long co dai trong tac pham
    “The gidi trudc nan hong thuy” cua Figer.
    Mack va doan tham hiem cua ong khong den
    dUdc ho Tari, nhting mot to tham hifcm clo mot ki
    su My ten la Ranger da den duoc ndi ay. Ong cung
    vd ong tuyen bo da vai lan nhin thay loai dong vat
    co dai khong 16. chung song trong ho Tari va cac ho
    dam xung quanh. Nha sinh vat hoc cua ehinh phu
    Conggo ten la Agrangran da tung la thanh vien
    cua doan tham hiem lan thtl hai cung den ho nay

    NHUMG HTEN TU0NG Bf AN CHlTA CO 1,01 C1TAI
    nam 1982 va cung da nhin thhv loai vat do. Nbdng
    rat tiec, ca hai ong den noi rang do may anh true
    trac non khong the chup anh dude con vat do.
    Ngoai ra eo mot doi tham hiein khae do mot ngitdi
    Anh va mot doi do hai ngufdi Nhat dting ra to chdc
    da Ian luot tien hanh ba chuyen tham hiem khu
    vu'c nay nhifng cung chang phat hien dude gi ca.

    NHLfNG LOAI KHUNG LONG KHAC CIJA KHU
    VL/C CHAU PHI
    Khi dang d khu vitc ho Tari, Ranger da nghe
    ducic mot cau chuycn rat ly kh NgUdi dia phifdng

    noi vdi ong ta rang, may thang tritdc (trie la vao
    mot ngay thang 2 nam 1981), ngUdi ta da phat
    hien vai xac chet cua loai voi 16n noi tren mat ho.
    Nguyen nhan chet co ve nhu' da day chung bi dam
    thung. Do khong phai la vet dan ban nga cua chung van con chring to khong phai bon
    sail trom voi lay nga). Dan dia phu'dng noi ke giet
    chet voi la mot loai quai vat sung dai song trong
    mot khu rung canh do.
    Hq goi loai dong vat than bi do la loai 'Sat thu
    voi''. Hau nhu cac bao cao deu noi r^ng no to bkng
    hoac hdn voi mot chut, bon chan to, tho do lav cd
    the (chu' khong giong nhu loai ca sau chan moc ben
    14

    JEROME CLARKE & NANCY PEEL
    canhh co mot chiec duoi dai, to. Mat trong tihii te
    giac. phi a truoc moc mot chiec siing. No vita song
    du'di nude vita song tren can diidc, an thiic vat,
    chinh no da dung chiec siing kia de giet chet voi
    hoac trau. Cuoh sach “Khung long con song?” xuat
    ban nam 1987 cua Mack neu y kien cho rang, loai
    vat nay neu thuc sii con song thi rat to the la mot
    con te giac thdi tien sii, hoac loai khung long moc
    sting, vi du loai khung long ba siing.
    Mack cung da thu thap diidc bao cao chua dude
    chinh xac lam ve loai vat Mbilu - Mbilu - Mbilu;
    Loai vat nay tren liing moc mot vay cring xem ra
    giong mot loai khung long kiem. Ve nhufng vu nhin
    thay loai “GUMAMONENE” sau do da diidc chting
    minh la dang tin cay hdn. Do la loai dong vat bo sat
    giong loai ran to. tren lung co vay hinh rang ciia,
    ngiidi dai, co bon chan. Trong nhflng ngiidi nhin
    thay no co ca mot giao sy truyen giao ngiidi My ten
    la Aix. Ong nay noi rang, vao thang 11 nam 1971,
    ong nhin thay con vat do di tii diidi song len, roi
    khuat vao dam co cao. Ong khong nhin diidc toan
    bo con vat (khong nhin thay dau va co), nhiing qua
    ngan nude de lai tren cd the, ong doan no phai dai
    hdn 10m.
    Ong la ngiidi rat hieu cac loai dong vat d
    Conggo, nen khang dinh do khong phai ca sau.
    Can cd vao mot so bao cao rua nhdng ngiidi nhin

    NHlfNC HIEN TUONG HI AN CHtfACO LCJl (ilAI
    thay (co mieu ta ca dau va duoi dai). Ong r.ho rang
    do la loai vat nam gitfa than lan vh ran. co the la
    loai khung long dai thdi tien sii sot lai (loai
    Dolichosaurs).
    Nam 1932. nha sinh vat hoc Sundersen - nha
    thu thap txeu ban dong vat ky la trong mot lan di
    tren phan phia tay dong song Menm Llomalom da
    gap phai mot hien tudng rat lv kL Cung v6i ngtfdi
    dia phudng dan dudng. ho chia lam hai thuyen
    nho di men theo bo song de nghien ciiu mot so
    hang dong. Bong nhien ho nghe thay nhutng tieng
    gdm thet that khung khiep nhd cua nhung con vat
    khong 16 dang can xe nhau 6 mot trong cac hang
    da vpng ra,
    Dong mioc xoav da day hai chicc thu yen nho ve
    phia eda hang co tieng gam thet kia. Sundcrsen
    nhcf lai: ' O ndi phat ra mot tieng dong c\lc Ion, mot
    con vat to Ion ki quai nho len khdi mat nude lam
    ntfdc ban len tung toe, tiep sau lai mot tieng gam
    ldn. con vat lan xuong ntfdc. Con vat nay mau den
    bong, ddu no giong nhif dau loai bao bien nhiing
    phang va nhrin hdn. to cd nhu' con ha ma vay”.
    Hai ong quyet dinh tiep tuc tien len. Sau khi
    len bd, ho phat hien ra mot so dau chan khong lo
    ma chac chan khong phai la ciia ha ma de lai hdn
    16

    1

    -

    30

    JEROME CLARKE & NANCY PEEL
    nfia vung do hoan toan khong co ha ma. Tho dan
    b do noi rang, loai vat nay da giet sach ha ma roi.
    NhUng chung lai khong phai loai an thit ma an
    qua cua mot so" loai cay moc hai ben bd song, dan
    dia phudng gqi chung la “M'KUOO M'BEMBOOL
    Neu con vat ma hai nha tham hiem nhin thay
    dung la loai dong vat do thi no rat co the khong
    phai la loai khung long co dai. 50 nam sau, trong
    mot cuoc tham hiem khac, Mack phat hien, dan
    dia phudng da dung chung mot ttf de chi bat ki con
    vat to 16n nguy hiem nao song trong nude (song,
    ho, dam..,).

    KHUNG LONG NAM MY
    Trong cuon sach “The gidi da mat" xuat ban
    nam 1912, Huan tufdc Doyle da mieu ta ve mot doi
    tham hiem cua nitdc Anh tham hiem vung liiu vile
    song Amazon d Nam My. Ho da phai trai qua moi
    gian kho va phat hien ra d mot ndi each biet han
    vdi the gidi ben ngoai co mot loai thu la tif thdi tien
    sii da trai qua hang trieu nam van con song d do.
    Vai chuc nam lai day, eau chuyen da hap dSn doc
    gia tren khiip the gidi. Nhitng dieu ki la la, trong
    cuoc song hien thtfc lai co rat it bao cao ve viec
    nhin thay khung long den tii Nam My.
    17

    NHlTNG HIEN TUONG BI AN CHlTA CO Ltil GIAT
    Nhufng, bao "New York Herald” ra ngay LI
    thang 1 nam 1911 dang mot vu viec. tac gia bai
    viet la mot ngUdi Dilc ten La Smit. Mot ngay thang
    10 nam 1907, ong cung mot ngUdi ban la thuyen
    tritdng cung mot ngifdi dhn dtfdng la ngiidi Indian
    tol mot hem nui rat xa xoi cua Peru, ndi do co rat
    nhieu d&m va ho m.tdc. Ho da phat hien ra nhufng
    dau chan rat to va Id la cua mot loai dong vat chda
    biet nao do de lan O hai ben vet chan, cay co bi de
    hep xuohg. Dieu ki la cua vung nay la d cho, ho
    khong he nhin thay cac loai vat nhii ca sau mom
    ng&n, th&n l£n chau My va ran nude ma le ra phai
    co d do.
    Mac du nhUng ngUdi dan dddng vo cung sd hai,
    nhung cac nha tham hiem van quyet dinh ha trai
    nghi qua dem 6 do. Sang sdm horn sau, ho quay trd
    lai thuyen de tiep tuc tim kiem loai dong vat than
    bi do. Den gan triia, ho phat hien ra nhuCng vet
    chan mdi d tren bd va quyet dinh, du cho nguv
    hiem the nao chang nuta ho van len bd truv theo
    con vat la. Chmh luc ay, ho nghe thay tieng keu
    that thanh cua mot dan khi dang hai qua tren mot
    cay canh do.
    Smit noi: "Mot con vat mau den khong lo nao
    do an minh trong dam canh cay bong nho len giiia
    dan khi gay ra mot stf nao loan khung khiep.”
    IS

    JEROME CLARKE & NANCY PEEL
    Ngiidi dan difdng qua sd vqi bdi ra xa khoi bd. Hai
    ong chang nhin thay ro la gi ca chi nghe thay
    “tieng cay lay dong rao rao, tieng cua mot mai cheo
    cue 16n dap am am xuong mi6c va tieng keu that
    thanh choi tai cua dan khi thao chay \ Sau do tat
    ca lai im lang nhil khong co chuyen gi xay ra ca.
    Khoang 10 phut sau, cav coi ven bd lai rung
    len, cuoi cung eac nha tham hiem nhin thay “con
    quai vat dang sd” kia. Con quai vat hinh nhd
    khong de y gi tdi ho, no nhay xuong nitdc va bdi
    den cho each ho khoang 50m. Con vat nay rat 16n
    “dai khoang 12m, chi rieng dau va co da chiem
    khoang 4m”. Dau no “to nhil thung bia, hinh dang
    giong loai “Mac” (mot loai dUdc goi la “bon khong
    giong”), mom hinh nhil chuyen dung de day hoac
    giut mot vat nao do; Co giong nhu co rdn nhitng rat
    to; Khong co chan trildc ma thay vao do la mot chi
    dang vay co mong vefa to vtfa nang; “Tren chiec
    duoi” vila nang vita ctfng “phu nhung manh chat
    silng tho va Cling”. Tren thiic te, toan than loai vat
    nay dtfdc phu mot ldp nhil da ca sau vay.
    Hai ong gitfdng sung len nh&m vao no bop co.
    NliUng vien dan hinh nhu chi lam no tuc gian
    them, chii khong he thay chay mau gi ca, vien dan
    trung dau no lai tnldt di mat, giong nhil ta bin
    vao mot tang da ciing vay. Ho b£n 7 phat, tat ca
    19

    NHCTNG H1EN TlTONG B1 AN CHU*A CO LC5I G1A1
    deu trung muc lieu. De tranh dan, no quay ngUdi
    lan xuong midc lam cho song ntfdc cuqn len suyt
    lam chim chiec thuven nho cua ho! Bdi ra mot doan
    tiidng doi xa, no lai noi len, “sau khi nhin chung
    toi vai giav, no lai bdi ve phia chung toi”. Vi nhiing
    vien dan mu chung toi ban chi nhuf gai ngria cho
    no, nen chung toi quyet dinh thao chay. Khi chav
    dude ve phia sau mot hbn dao nho thi khong nhin
    thay no dau nijfa. Chung toi khong dam treu gheo
    no nua va dn trdi da may man thoat nan/'

    DAU CHAN KHONG LO
    Trong bao cao cua Smit noi rang, suot cube
    hanh trinh sau do ho khong phat hien ra van de gi
    quan trong cm Nhitng do vien thuyen tnidng sau
    do vai thang da chet ve benh tat, nen su viec tren
    chang con ai la ngUdi lam chiing niia. Day la bao
    cao duy nhat mieu ta ve loai quai vat nay d vung
    ho dam Nam My. Dau the ky 20, trong khi vien
    trung ta Fort dang tien hanh do dac de phuc vu
    cho Hoi Dia ly Hoang gia Anh d cac vung ho dam
    doc hai bd con song thuoc ndi tiep giap giiia ba
    rul6c Peru, Bolivia va Braxin (each dia diem thorn

    mom tren vai tram kilomet) till nghe ctf dan d do
    noi ho da nhin thay “dau chan cua mot con vat
    20

    JEROME CLARKE &. NANCY PEE1.
    khong lo nao do. Fort noi rang, 6 khu vuc bien gidi
    xa hdn ve phia nam giuta Peru va Bolivia. ong da
    timg nhin thay nhiing dau chan de lai cua mot loai
    vat chtfa bict nao do.

    NHCfNG VU VIEC TAN MAT NHiN THAY
    «



    «

    KHUNG LONG CANG KY D[ HON
    Neu nhit noi rang khung long co the dang ton
    tai tren Luc dia chau Phi va Nam My thi con co
    the co chut dang tin, con noi chung dang ton tai
    6 nitdc My va chau Au thi chac chang ai tin la co

    the nhil vay dUdc. Ay vay ma van co khong it cac
    bao cao ve chuyen nay lai til chinh hai ndi do
    chuyen den.
    Tren tap chi “De quod' xuat ban ngay 22 thang
    8 nam 1982 co dang mot bile thtf cua Snow, ngiidi
    bang Colorado. Bile thtf viet rang, nam 1935, khi
    3 tuoi, ba ta da nhin thay “5 con khung long be”
    d gin vung que cua ba. Vai thang sau, do mot
    con trong so" do cin chet ciiu cua mot ngtfdi nong
    dan, nen ong nav da ban chet no. “Sang s6m horn
    sau, ong noi dan chung toi di xem con khung
    long do. No cao khoang 2m, mau xam, dau nhtf
    dau ran, chi trtfdc ngin co mong vuot sac, chi
    sau to, duoi dai”.
    21

    NHtfNC HIEN TUONC. Bi AN CHLfA CO 1.01 GLAI
    Ba Snow da hai ldn tihin thay con vat do. Nam
    1937. ba ta phat hien ra khung long trong mot
    hang da. nhtlng lan nav con vat co mau xanh dam.
    Toi 23 thang 10 nam 1978. trdi nut a rat to, ba lai
    nhin thay con khung long dang di trong vung dat
    hoang d ngay gan cho ma ba da thay khung long
    vao nam 1937.
    Mot vu khac xav ra nam 1934, mot ngddi nong
    dan bang Nam Dacota noi rang, mot con vat thuoc
    loai bo sat rat to ldn co 4 chan da buoc ong ta phai
    ddi chiec may keo ctia minh khoi mat dudng. roi no
    bien mat trong ho nude canh do. Cac nha dieu tra
    da nhin thay nhutng vet chan khong 16 de lai va
    trtfdc khi xay ra vu viec, nhieu loai gia sue nhu
    citu, de da bi mat tich rat bi an.
    Mot ngddi Y bao cao, vao thang 12 nam 1970,
    ong ta da bj “mot loai dong vat bo sat” dai 5m tail
    cong tai Frolis. trong no nhu loai khung long. O
    vung Gorot phia tay bac each Frolis chtXng 70 km,
    thang 6 nam 1975. da titng co mot con quai vat
    xuat hien tren mot ruong ca chua khien cho mot
    ngitdi nong dan sp chet khiep. Bao chi dtia tin rang
    "ngudi nong dan nay la ngtidi trade nay rat
    nghiem tuc''. Nghe noi con quai vat cao 3m. co 4
    chan, gidiig than lan. nhung khong phai ca sau;
    vet chan no de lai rat to. Canh sat noi rang con vai
    22

    JEROME CLARKE & NANCY PEEL
    ngiidi ntia nhin thay con vat do: nhCtng ngtfdi nay
    deu noi con vat nay keu nhu tieng cho soi hu vay.

    Mot con khung long trong
    phim hanh dong "Kim cuong" san xuat nim 1933.

    2. LOAI DONG VAT
    •MO KE LI MO BI MO BI"

    Cum tuf "Mo Ke Li Mo Bi Mo Bi" la ngon ngd
    cua mot vung d Zaire co nghla la “vat chan cat
    ngang dong song”. Nhutng cau chuyen than ky ve
    no da dtfdc ldu truven tti rat sdm (ngay tit nam
    23

    NHLTNG HIEN TU0NG BI AN CHl/A C6 LOI GIAI
    1776). Trong nhang cuon sach viet ve chu de ngudi
    chau Au da co gang nha the nao de truyen giao
    vao chau Phi cung co ca nhang ghi chep ve loai
    dong v&t nay. Cac nha truyen giao da phat hien
    nhieu vet chan trong njtng “tuy khong ro rang
    nhung nhat dinh la cua mot con vat rat to 16n”.
    DucJng ki'nh vet chan do du(dc tdi lm!
    Sau khi bade vao the ky 20, Hugh Wimaski.
    ngUdi sang lap ra Hoi dong v&t hoc bi ^n da chi ra
    rang, con v$t de lai da'u chan 16n nha vay it nhat
    phai to nha con ha ma hohe con voi 16n. Nhang lam
    sao lai co th§ nha the dadc? Trong truyen thuyet mot so truyen thuyet da dape chOng thac • loai vat
    nay r&t giong khung long co dai, nhang loai nay da
    bi diet chung ta 65 trieu n5m trade roi!
    NhCng ndm 70 cua the ky 19, Smit • mot thanh
    nien lam viec trong mot cong ty buon ban cua Anh
    - trong qua trinh cong tac da qua lai rat nhieu lan
    doc theo con song Augu. Vai nam sau, mot nha v&n
    da giup anh ta ghi chep lai qua trinh nay, cuon
    tidu thuyet co ten la “Tid'ng coi tau” la mot cuon
    sach ban rat chay trong ndm 1927. Trong sach de
    cap den mot loai vat thin bi song d cac vung ho
    ddm, song ngoi chau Phi: “Toi da nhin thay dau
    chan cua Amolis, no to nha vet chan cua con gau
    ldn, co ba cha khong phai la 5 mong vudV'. Nam
    24

    JEROME CLARKE & NANCY PEEL
    1909, vien trung uy Graz trong mot chuyen du lich
    doc theo cac con song thuoc Trung Phi cung da
    phat hien ra loai vat khong 16 nay d Dambia, mot
    con vat ma bat cu' ngu'di dan dia phddng nao nhac
    tdi cung deu tai mat.

    LOAI VAT NLTA VOI NlfA KHUNG LONG
    Hagienboik, nha thu thap tieu ban dong vat
    noi tieng the gicii la ngiroi dau tien lam cho cong
    chiing chu y tdi loai vat nav. Trong cuon sach “Thu
    j

    \



    va ngitdi'' xuat ban nam 1909 cua minh, ong da ghi
    lai viec ong tim hieu loai vat nay nhd the nao:
    Trong mot lan tham hiem, mot thanh vien ngtfdi
    Anh da ke cho ong nghe chuyen co mot loai vat
    “ntfa voi mia khung long” dang song d Trung Phi.
    Trifdc do, ong da dtfdc mot nha ttf nhien hoc noi ve
    loai vat nay theo lcli ke cua mot tho dan dia
    phiidng. Ong cho rang, con vat nay nghe ra co the?
    “la mot loai khung long, mot ho hang cua loai than
    \kn sam”. Ong rat hdng thu vdi nhUng thong tin

    nay nen da cii mot to tham hiem den nhuEng ndi ma
    cac bao cao noi co loai vat kia xuat hien. NbiJng do
    benh tat va long thu han cua tho dan dia phiidng,
    nen ho khong the den ndi da dinh dutdc, cupc tham
    hiem phai huy bo.

    NHLfNG HIEN TU0NG BI AN CHl/A CO LCtI G1AI
    Mot thanh vien trong doan noi vdi ong rang,
    ong ta cam thay rat la la tai sao cl vung nay (nay
    la Dambia) lai khong he phat hien ra mot con ha
    ma nao ca, Ngildi dan diidng cho ho giai thich
    rang, trnng ho dam d day co mot loai quai vat smh
    song, chinh loai nav da giet chet het ha ma, mot so
    ndi khac cung nghe diidc cac tin ttfdng til
    Nhufng si! kien nav da gay ra nhQng anh
    hifdng trai ngiidc rat Idn d chau Phi, chau Au va
    My. Bao chi lien tuc dita tin ve nhutng chuyen nhtf
    vay, moi ngddi co du cac thai do til nghi ngd den
    hdng thu vdi chuyen nay. Nhufng vai thang sau,
    cau chuyen nay cung nhat dan va ft ai de y den
    m3a. Nam 1911, mot quan chhc thuc dan cua Bac
    Rhodesia ten la Melande da phat bieu tren mot
    tap chf dia ly rang: “Nhufng dong vat dtfdc ngifdi ta
    coi la than lan sam hay mot loai khung long nao
    do nghe noi song trong cac ho nildc, nhilng ban
    than toi lai eh if a nghe difdc tin gi ve chung ca \
    Nam 1913, chinh phu Dilc ciJ vien thudng uy
    Juylinis dan quan tdi vung Camalung gin bien
    gidi cua Conggo de tien hanh cong tac do dac.
    Trong bao cao chinh thdc - bao cao nay phai may
    nam sau mdi dildc cong bo - ong co nhac tdi mot
    vung ha luu cua ba con song thuoc Conggo ma rat
    nhieu ngildi noi 6 do co loai vat Mo Ke Li Mo Bi Mo
    26

    •JEROME CLARKE & NANCY PEEL
    Bi. Vien thudng uy nay viet; “Nghe noi con vat nay
    CO the mau naa lihat, da bong loang. dau nhu dau
    ha ma hoac con voi to; co mot chiec cb dai rat Iinh
    boat. Mot so' ngu'di khac noi chung co mot cai duoi
    rat khoe va dai gio'ng nhu duoi ca sail. Da co vfu
    chiec thuyen doc mcic nho dinh den gan no. nhung
    deu bi no tieu diet: con quai vat tan cong con
    thuyen ngav, giet chet het moi ngUdi, nhung
    khong an thit ai ca”.
    Mot thanh vien bo sung: *'Nghe noi con quai vat
    song d cho nude chav xiet” va “ban ngay chting bo
    Jen bd tim thric an, chung chi an thuc vat, dan dia
    phUdng cho biet loai cay ma chung thudng an la
    mot loai day leo. hoa to mau trang, co nhieu nhUa
    trang nhU sUa, khi thanh qua giong nhU qua tao
    vay”. 0 canh dong song Samme, dan dia phUdng chi
    vao mot con dudng nho va noi rang “do la do con vat
    dL kiem an tao ra \ Con dudng nay hoan toan mdi,
    ben canh qua thuc moc rat nhieu loai cay ke Iren.
    Do co qua nhieu vet chan de lai tren dudng nen ho
    A
    khong the nhan ra dau la dau chan quai vat.
    9

    Trong vong 20 nam sau, ngUdi ta da thng cii
    vai doi di dinh tieu diet loai than \hn sam, nhUng
    chang co ket qua gi. Trong mot lan tham hiem vao
    nam 1938, mot nha tham hiem ngUdi Diic da thu
    thap dUtic rat nhieu bao cao ve loai Mo Ke Li Mo
    27

    NHUNG HTEN TLT0NG BI AN CHtfA CO L01 GTAI
    Bi Mo Bi, nhtfng trong mot lan bi ngitdi xau d do
    tan cong, toan ho tai lieu nay da bi mat sach,
    Neu co nhrtng bai viet va sit hijlng thu nghien
    ciiu ve loai vat nay cua cac nha khoa hoc nbii nha
    dong vat hoc bi an Sundersen va mot so ngufdi
    khac thi h^n ngtfdi ta da quen chuyen nay tu: rat
    lau roi.
    Trong cuon sach “Truy theo dau chan nhflng
    loai dong vat chita bieV* cua Wimasti xuat ban
    nam 1958, tac gia da danh han mot chtfdng viet ve
    loai vat nay.

    KHAM PHA NHLTNG DIEU CHl/A BIET
    Nhnfng nam 60 cua the ky 20, mot nha dong
    vat hoc bo sat tre tuoi ten la Bower sau khi doc
    nhijtng cuon sach noi tieng cua hai ong Sundersen
    va Hugh Wimaski da cam thay rat hdng thu vo'i
    viec loai khung long co dai co the con ton tai d chau
    Phi. Nam 1972, trong khi nghien cdu loai ca sau
    song trong vung tay chau Phi, ong da nay ra y
    dinh to minh den Cong hoa Conggo de tim hieu bi
    mat cua loai Mo Ke Li Mo Bi Mo Bi. Qua 4 nam
    het she co" gang, nhung ong van chu'a ditdc phep
    vao Conggo va danh phai huv bo ke hoach nay.
    28

    Tranh ve ve loai Mo Ke Li Mo Bi Mo Bi
    hinh ngi/di dung de so sanh.

    NHUfNG CHl/NG CL/ DAY

    si/C

    NANG MA

    THO DAN Dl/A RA
    Tai ndi do. cuo'i cung Bower da tim dude mot
    ngUdi tan mat nhin thay loai quai vat kia. Chang
    29

    NH0NC H1EN TU0NG BI AN CHITA CO 1X)T GIAI
    chd phai hoi den, ngUdi nay da chu dong nhac tdi
    mot loai cay ma loai vat kia dung lam thiic an
    chinh. Nha khoa hoc tre nay dua ra cho anh ta anh
    cua rat nhicu loai vat. Anh ta chi vao anh mot con
    khung long. Thi nghiem dUdc tien hanh vdi tat ca
    nhung ngUdi nhin thay khac 6 ndi do cung cho ket
    qua tUong tuL Dau nam 1979, Bower lai quay trd
    lai ndi do lhn nha de thu thap them cac chting c\i
    khac ttf nhQng ngUdi nhin thav.
    Thang 2 nam 1980, Bower tien hanh cuoc
    tham hiem thu ba. Lan nay cimg di con co nha
    sinh vat hoc Mack cua TrUdng Dai hoc Chicago
    cung la ngUdi rat say me nghien chu nhung loai
    dong vat bf an. Hai ngUdi tap trung tham hiem
    vung luu vUc song Sangha va Obachi thuoc mien
    bac Conggo. Mack cho rdng> do sU phat trien
    khong nghng cua nganh van tai thuy nen kha
    nang Mo Ke Li Mo Bi Mo Bi buoc phai di chuyen
    len vung Li Kola xa xoi hdn, day la vung ho dam
    rong ldn chua dUdc khai pha.
    Hai nha khoa hoc dung cam tien vao vung nay,
    nhung cung chang phat hien dUdc gi ca. Ho quyet
    dinh dung so" tiem bac va thdi gian con lai di thu
    thap cac chitng ch tti nhung ngUdi nhin thay
    chung. Giao si Thomas ngUdi My da thng song
    nhieu nam d lUu vUc song Obuchi thUdng xuyen
    30

    JEROME CLARKE & NANCY PEEL
    nghe noi ve chuyen Mo Ke Li Mo Bi Mo Bi da dUdc
    mdi ra de dan ho den g&p nhijtng ngucu khac. Mot
    diem chung ma nhting ngu'di do mieu ta lam ngtfdi
    ta giat minh la: “Chung dai tii 5 - 10m. dau va co
    rat giong ran, duoi nho ma dai, than tron giong
    nhuC ha ma, con 16n nhat to nhii con voi nho”. Ho
    noi vdi hai ngu'di rkng “loai vat nay chan ngkn ma
    tho, chan sau co ba mong vuot, than khong co
    long''. Khi dtia cho ho ...
     
    Gửi ý kiến

    Đọc sách không cần phải có thời gian và địa điểm. Khi tâm trạng muốn đọc ta có thể đọc bất cứ nơi đâu.

    KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ VÀ QUÝ BẠN ĐỌC ĐÃ ĐẾN TƯỜNG WEBSITE CỦA THƯ VIỆN TRƯỜNG THCS LẠC THỊNH - YÊN THUỶ - HOÀ BÌNH !