https://thuviensach.vn

Thuế
Allen Bellas
Chào mừng các bạn đón đọc đầu sách từ dự án sách cho thiết bị di động

Nguồn: http://vnthuquan.net

Phát hành: Nguyễn Kim Vỹ.


https://thuviensach.vn

Mục lục
Bài 1: Phần giới thiệu

Bài 2: Tác động, Gánh nặng, Tính mềm dẻo và điều kiện tốt nhất thứ hai


Bài 3: Gánh nặng quá mức, sự tiến triển, hiệu suất, cân bằng và bang
Washington



https://thuviensach.vn

Allen Bellas
Thuế
Dịch viên: Trần Thị Quỳnh Hương
Bài 1: Phần giới thiệu
Khoá này ta học về hệ thống thuế về cả những khía cạnh lý thuyết và thực tế.

Chỉ có con người mới đóng thuế. Tất cả các thuế khoá đều thu được từ con
người. Các loại thuế dành cho những tập đoàn lớn về thực tế là thuế đánh lên
các cổ đông.

Định nghĩa.

Thuế là "..một loại chi trả không tự nguyện cho Chính phủ của cá nhân hay công
ty mà không được coi là người trả cho những lợi nhuận đối lưuhoặc cho giá trị
tương đương của hàng hoá và dịch vụ trong khi trao đổi". Bruce, trang 295.

Vì vậy, những chi phí người sử dụng (user fee) cho các dịch vụ mà Chính phủ
cung cấp không phải là thuế. Tiền hối lộ cho các viên chức chính phủ cũng
không tính.

Ranh giới đó có thể bị mờ nhạt trong một vài trường hợp nếu các nhân viên
Chính phủ giữ các vị trí khác và thừa hành những chức năng được hiểu là họ sẽ
nhận một số tiền đền bù nào đó cho các chức năng này qua việc hối lộ. Trước
đây đã từng xảy ra trường hợp này và hiện giờ vẫn còn tồn tại ở một số nơi trên
thế giới. Những nơi này thường là nơi có cơ cấu kinh tế thực sự yếu kém.

Thuế lợi ích (benefit tax) là một loại thuế trả cho Chính phủ tương đương với
một loại lợi ích nào đó, và nó có liên quan rất mật thiết với một loại phí của
người sử dụng. Bruce đưa ra ví dụ về thuế Bảo Hiểm Xã Hội (Social Security
tax) như là một loại thuế lợi ích.

Định nghĩa này về thuế được coi như là một định nghĩa của Chính phủ. Một
Chính phủ có thể là Chính phủ xây dựng trên các quy định và luật pháp, dạng 
như Chính phủ Hoa Kỳ. Điều này xây dựng nên một cơ cấu kinh tế tốt đẹp. Một
Chính phủ có thể là Chính phủ của 1 cá nhân, trong đó các quyết định của họ
không bị trói buộc bởi bất kỳ một loại luật lệ nào ngoài những ý thích bất chợt
của họ, loại này dẫn tới một nền kinh tế rất yếu kém.

Một Chính phủ có thể là Chính phủ của quyền lực nơi mà người mạnh nhất
trong thời điểm hiện tại có quyền áp đặt ý muốn của mình đối với công chúng.

https://thuviensach.vn

Hơn nữa, ở một vài nơi trên thế giới, những con số về tội phạm có tổ chức ở địa
phương còn diễn ra theo nhiều cách khác khi những loại Chính phủ khác sẽ hoạt
động. Người ta có thể hỏi vậy tiền bảo kê trả cho bọn cướp trong vùng và thuế
kinh doanh trả cho Chính phủ có gì khác nhau?

Nếu bạn muốn hiểu về những điều này theo những khái niệm trên thì một Chính
phủ có thể chỉ là một tổ chức có cái roi lớn nhất trong vùng. Điều này cho phép
họ có khả năng yêu cầu những khoản chi bắt buộc từ người dân địa phương.

Các loại thuế có thể được đánh theo một hệ thống nào đó đã được hiểu rõ  hoặc
hoàn toàn thất thường.

Phân loại.

Các loại thuế có thể được phân loại theo nhiều cách.

Người trả thuế.

1. Những loại thuế trực tiếp được đánh thẳng vào người và các công ty kinh
doanh.

- các loại thuế thu nhập.
2. Những loại thuế gián tiếp được đánh vào các hàng hoá và dịch vụ.

- các thuế về xăng dầu hoặc thuế về các loại hàng hoá được sản xuất, bán
và tiêu dùng trong nội địa.
Thuế dựa trên cơ sở là các loại hoạt động.

1. Hoạt động phi kinh tế.

-thuế khoán hay thuế thân.
2. Những loại thuế yếu tố.

-thuế đánh vào những yếu tố trong sản xuất, chẳng hạn như lao động hay
vốn.
3. Những loại thuế yếu tố cục bộ.


https://thuviensach.vn

-thuế thu nhập công ty.
4. Các loại thuế hàng hoá và dịch vụ.

-thuế bán hàng.

-thuế giá trị gia tăng (VAT), có những điểm bắt buộc cần phải tuân theo.
5. Các loại thuế tài sản.

-thuế tài sản.

-phí tự động đăng ký nếu bị ràng buộc vào giá trị của phương tiện.
6. Những yếu tố tiêu cực bên ngoài (Thuế  Pigouvian):

-thuế xăng dầu và thuốc lá có thể được liệt vào loại này.

-mối liên kết giữa mua và thiệt hại cần thiết tới mức nào?

-thuế xanh (green tax) ? thuế đánh trên những mặt hàng ô nhiểm môi
trường.
Chúng cụ thể như thế nào?

1. Các loại thuế tuyển chọn.

-thuế xăng dầu, thuốc lá và rượu.

-thuế lãi vốn.

-thuế môn bài là loại thuế đánh vào việc mua hay sử dụng một hàng hoá
hay dịch vụ cụ thể.

-những loại thuế tài sản đánh vào những tài sản thực.
2. Các loại thuế chung.

-thuế bán hàng.

-hầu hết các thuế thu nhập.

https://thuviensach.vn

Nơi chúng được áp dụng, dần được đưa ra trong kinh tế thương mại.

1. Căn nguyên.

-dựa vào những loại hàng hoá được sản xuất trong vùng của các nhà quản
lý thuế.
2. Cư ngụ.

-dựa vào một người sống trong phạm vi quyền hạn của nhà quản lý thuế.
3. Nguồn.

-phụ thuộc vào nơi kiếm ra thu nhập hơn là nơi người kiếm ra thu nhập
sống.

Các loại thuế khác nhau.

Thuế được thực thi ở nhiều dạng qua nhiều năm. Đây là một tóm tắt về những
dạng thông thường được thực sự sử dụng hoặc chỉ là trên đề xuất:

Thuế thu nhập (income tax).

Có thể đánh trên tất cả các thu nhập hoặc chỉ một vài dạng thu nhập (tiền
lương, lợi tức, lãi vốn).

Có thể là một tỷ lệ lãi suất biên giảm hay tăng đồng loạt.

Có thể có những chiết khấu, miễn hay nợ.

Có thể gồm một thuế thu nhập tiêu cực trong đó người không có thu nhập
lại nhận được một khoản chi trả.
Thuế bán (Sales Tax).

Có thể được đánh vào tất cả các vật hoặc chỉ một vài vật.


https://thuviensach.vn

Các tỷ lệ có thể thay đổi theo số lượng hoặc dạng mua.

Có thể được gọi là một loại thuế tiêu dùng hay thuế chi dùng.

Những điều này có thể thúc đẩy việc tiết kiệm.

Thuế bán trong một quốc gia cũng có thể được liệt vào đây.
Thuế bất động sản (Property Tax).

thường được áp dụng cho những bất động sản hay tài sản thực.

Một vài người có thể trả ở những mức tỷ lệ khác nhau (những người về
hưu chẳng hạn).

Dạng chính xác của thuế có thể áp đặt vào giá mua, giá trị định mức, thanh
toán hợp lý, số cửa sổ, v.v.
Thuế lương (Payroll Tax).

Loại thuế đánh vào lương thu nhập.

Ví dụ như là các thuế bảo hiểm xã hội hay bảo hiểm y tế.
Thuế Lãi vốn (Capital Gain).

Là loại thuế đánh vào mức tăng trong giá trị của hàng hoá được mua vào
sau đó lại bán ra.

Thông thường đánh vào mức tăng giá trị trên danh nghĩa.
Thuế của các hàng hoá sản xuất, bán và tiêu dùng nội địa (Excise Tax).

Các loại thuế áp dụng khi bán những hàng hoá cụ thể.

Chẳng hạn như thuế xăng dầu.

Bao gồm cả cái gọi là loại thuế vi phạm áp dụng vào việc bán rượu, thuốc
lá, v.v.

Khách tới thăm quan một thành phố phải trả thuế khách sạn, nhà hàng, và
thuế cho việc thuê xe hơi.


https://thuviensach.vn

Có thể là một phần trăm của giá bán hoặc một số lượng nhỏ tính trên một
đơn vị.
Các loại thuế của cải (Wealth Tax).

Liên quan tới thuế tài sản, nhưng đánh vào tổng số tài sản không tính thu
nhập.

Ít được sử dụng.
Thuế thân hay Thuế khoán (Head Tax or Lump Sum Tax).

Mỗi một đầu người đều phải trả một khoản tiền nhỏ.

Rất hiệu quả.
Thuế cử tri (Poll Tax).

Loại thuế phải trả để có được bầu cử mặc dù về bản chất nó giống như thuế
thân ở trên (head tax).

Trước đây vài năm, Margaret Thatcher đã thử áp dụng loại này. Nó không
phổ biến lắm.
Thuế hàng xa xỉ (Luxury Taxes).

Thuế đánh vào loại hàng hoá chỉ được những người giàu có tiêu thụ hoặc là
loại thuế đánh vào giá bán của một loại hàng hoá trên một mức độ cụ thể.
Thuế kinh doanh và thuế nghề nghiệp (a.k.a Thuế lợi nhuận)(Business and
Occupations Taxes).

Thuế đánh vào tổng thu nhập trong kinh doanh.

Áp dụng ở thành phố Seatle và tiểu bang Washington.

-đối với việc chế tạo, in ấn, bán buôn hay bán lẻ, tỷ lệ là 0.215% tổng

https://thuviensach.vn

số.

-đối với các dịch vụ, tỷ lệ là 0.415% tổng thu nhập có thể đánh thuế.
Thuế giá trị gia tăng.

Loại thuế đánh vào sự khác biệt giữa những gì mà một công ty bán ra và
mua vào (nguyên liệu).

Rất dễ thi hành vì các công ty có một động cơ thông báo gắn liền bên
trong.
Thuế xuất nhập khẩu.

Thuế đánh vào việc nhập và xuất khẩu hàng hoá.

Có thể được lập ra để tăng tổng thu nhập hoặc để bảo vệ nên công nghiệp
trong nước.
Thuế bất động sản.

Đánh vào các bất động sản do những người đã qua đời để lại.
Thuế lợi ích công ty.

Thực sự là loại thuế áp dụng cho các cổ đông.

Khi cổ dông nhận được phần chia, lại phải đóng thuế một lần nữa.

Nếu cổ đông nhận được lãi vốn, lại đóng thuế một lần nữa.

Thuế và các điều khoản thương mại (Trường hợp Bruce).

Có lẽ phần quan trọng nhất trong Hiến pháp Hoa Kỳ là điều khoản thương mại,
về cơ bản nó giúp cho liên bang tránh việc tạo ra những điều luật ngăn cản sự
buôn bán kinh doanh giữa các bang.

Trường hợp Toà án tối cao bao gồm cả Điều khoản thương mại và liên quan tới

https://thuviensach.vn

thuế là Jefferson Lines và Nhà chức trách về thuế Oklahoma. Trong trường hợp
này, một công ty xe buýt đã tranh cãi rằng không nên áp đặt thuế bán của bang
vào việc bán vé của công ty vì nó liên quan tới thương mại liên bang, các tuyến
xe buýt chạy giữa các bang. Họ đã sớm đi tới một quyết định trong đó một loại
thuế của bang đánh vào lợi nhuận quá cảnh của công ty bị coi là trái pháp luật vì
nó đã ảnh hưởng tới thương mại liên bang.

Trong trường hợp này, toà án thấy rằng thuế bán ở Oklahoma có thể được áp
dụng đối với việc bán vé của công ty xe buýt ở bang đó vì:

1. Có một mối liên hệ quan trọng với các bang.

2. Thuế  thường là thuế bán chung hơn là một loại thuế cụ thể đánh vào thu
nhập từ những quá cảnh xe buýt liên bang, như là trường hợp của loại thuế
ở bang New York được xem xét sớm hơn trong vụ kiện Greyhound Lines
và Mealey. Tức là, loại thuế đánh vào việc bán vé chứ không phải là vào
việc cung cấp dịch vụ.
Về cơ bản, loại thuế đánh vào việc bán vé xe buýt có dịch vụ liên bang trong
một bang có thể được bang đó đánh thuế hoàn toàn. Tuy vậy, một loại thuế đánh
vào việc cung cấp dịch vụ, vì nó hoạt động giữa các bang, có thể chỉ bị đánh
thuế về cung ứng số lượng dịch vụ đó trong bang.

Tỷ lệ thuế và Tổng thu nhập từ thuế.

Tỷ lệ thuế là lượng thuế thu được tính theo theo đơn vị hoạt động kinh tế hoặc
theo phần trăm của lượng tiền đổi được.

Chẳng hạn, một loại thuế hàng hoá/môn bài thu được từ một gallon xăng dầu
hoặc từ một gói thuốc lá được thu theo một số đô-la trên một đơn vị hoán đổi,
không kể tới giá mua. Đây là một tỷ lệ thuế trên một đơn vị hoán đổi. Một cân
nhắc quan trọng là giá trị thực của những loại thuế này sẽ giảm khi có lạm phát
xảy ra và giá cả tăng cao. Thuế cho xăng dầu là $0.20/gallon ngày nay đã rất
khác so với những năm 1970, cả về mặt giá trị thực của đơn vị thuế mà còn cả
về mặt ảnh hưởng mà nó tác động tới hành vi.

Thuế bán thu được từ giá bán một mặt hàng đã được mua bị đánh thuế một phần
trăm giá mua. Ở đây, tỷ lệ là phần trăm thu được.

Mỗi một thứ là một loại tỷ lệ thuế, các tỷ lệ có thể được tăng lên hoặc giảm

https://thuviensach.vn

xuống.
Tổng thu nhập từ thuế là tổng lượng tiền thu được, kết quả của một loại thuế nào
đó. Bạn có thể coi nó tương đương với tỷ lệ đã được nhân lên bởi tổng lượng đã
được hoán đổi, hoặc là về số đơn vị (như trong trường hợp xăng dầu hoặc thuốc
lá) hoặc trong tổng chi chịu thuế (như đối với thuế bán).

Mối liên hệ giữa tỷ lệ thuế và tổng thu từ thuế có thể được coi như có hình dạng
sau:


Nếu tỷ lệ thuế bằng 0 thì tổng thu sẽ là 0. Với tỷ lệ thuế đủ cao, sẽ không có sự
trao đổi (ít nhất là không có sự trao đổi nào được phát hiện và ghi lại), tổng thu
đầu tiên sẽ tăng lên và sau đó giảm xuống theo một phương trình về tỷ lệ thuế
và sẽ có một tỷ lệ, t* sinh ra tổng thu nhập tối ưu từ thuế.

Câu hỏi vui về mối liên hệ giữa tỷ lệ và tổng thu nhập có thể là liệu tỷ lệ tăng có
dẫn tới tổng thu nhập cũng tăng không, thậm chí mặc dù đây luôn là điều được
lấy ra giả sử.

Ví dụ: Cho rằng tổng giá trị của một hoạt động nào đó, giữ những thứ khác
không đổi, được biểu diễn bằng phương trình về tỷ lệ thuế (t, trong đó 0
V(t) = 40.000-40.000t2
Phương trình này có các đặc điểm là V(0)=40.000 và V(1)=0, có thể hoặc không
hợp lý.

Tổng thu nhập từ thuế là:


https://thuviensach.vn

R(t)=t*V(t)=40.000t-40.000t3
Nếu mục đích là chọn một tỷ lệ thuế để tăng tổng thu nhập lên tối ưu, điều này
có thể làm được bằng cách lấy sai số dR(t)/dt, làm cho nó bằng 0 và tìm ra tmax.

DR/dt=40.000-120.000t2=0 => t*=0.577
Nên nhớ rằng, tổng thu nhập thuế lên tới mức tối đa có thể cũng chưa phải là
điều mong đợi.

Phân tích thuế trên khía cạnh người tiêu dùng.

Xét biểu đồ tiêu chuẩn về người tiêu dùng với những đường bàng quan
(indifference curves) và những đường thẳng biểu diễn ngân sách vốn. Điều này
có thể được sử dụng để phân tích ảnh hưởng của thuế tới quyết định của người
tiêu dùng.

Trước tiên hãy xét ảnh hưởng của loại thuế khoán (lump sum tax). Điều này sẽ
làm thay đổi đường thẳng biểu diễn ngân sách vốn theo trục hoành.


Giờ hãy xét ảnh hưởng của việc đánh thuế cả hai loại hàng hoá theo cùng một
mức độ. Phân tích này với loại thuế khoán khác nhau như thế nào? Gợi ý, mặt
tốt nào còn thiếu trong sơ đồ này?


https://thuviensach.vn

Mặt tốt còn thiếu có lẽ là sự tiết kiệm. Tức là, bạn có thể tránh thuế môn bài,
thậm chí loại thuế đánh vào tất cả các loại hàng hoá và dịch vụ bằng cách tiết
kiệm, nhưng bạn không thể tránh thuế khoán. Sự khác nhau thực sự chỉ phụ
thuộc vào việc bạn mô hình hoá hoàn cảnh như thế nào. Nếu bạn có một mô
hình đa giai đoạn, hoặc chỉ là mô hình một giai đoạn, khi đó có thể không có sự
khác biệt giữa thuế khoán (lump sum tax) và những loại thuế môn bài (excise
taxes) tương đương đối với mọi hàng hoá.

Nó giới thiệu cho ta thấy lý thuyết về điều kiện tốt nhất thứ hai (the theory of
the second best). Đó là, thế giới lý tưởng (hay thế giới tốt nhất đầu tiên - first
best) sẽ là nơi mà trong đó không có sự méo mó hay không hoàn hảo của thị
trường. Trong một thế giới như vậy, bất kỳ một sự méo mó nào cũng sẽ dẫn tới
việc phúc lợi xã hội bị giảm đi. Tuy vậy, với những sai lệch và thiếu hoàn chỉnh

https://thuviensach.vn

trong thị trường đã được đưa ra, đúng là việc đưa một loại sai lệch khác vào có
thể thực sự cải thiện kết quả.

Trong trường hợp này, chuyển từ một loại thuế môn bài sang hai loại, trong một
vài hoàn cảnh, có thể loại bỏ được sự méo mó và dẫn tới một kết quả tốt đẹp.

Có thể chỉ ra rằng, tổng thu nhập từ thuế có thể được thu qua thuế khoán cũng
như thu qua thuế môn bài là giống nhau trong khi người tiêu dùng vẫn ở mức lợi
ích cao hơn. Điều này thực sự là tâm điểm cho các cuộc tranh luận về hiệu suất
(efficiency).

Bạn sẽ thực hành điều này qua bài tập về nhà đầu tiên .

Định nghĩa Hiệu suất, Các loại thuế khoán và thuế môn bài.

Để có được phương hướng khác tiếp cận với vấn đề về thuế và hiệu suất, xét về
hiệu suất trong một cơ cấu kinh tế, ta cần tỷ lệ thay thế biên của người tiêu dùng
tương đương với tỷ lệ biến đổi biên của người sản xuất cho bất kỳ loại hàng hoá
nào:

MRS=MRT

Điều này thường được thực hiện qua hệ thống giá cả trong đó người sản xuất và
người tiêu dùng phải đối mặt với cùng một loại giá và, nhờ sự tối đa hoá lợi ích
và lợi nhuận, thu được cùng một tỷ lệ mặc dù họ phải trải qua những quá trình
hoàn toàn khác nhau:


Các loại thuế không tương đương cho các hàng hoá khác nhau sẽ phá vỡ mối
liên hệ hiệu quả này. Chẳng hạn, một loại thuế đánh vào hàng hoá X sẽ làm cho
mối liên hệ này thành:


Tức là, người tiêu dùng sẽ tối đa hoá lợi ích của họ đối với thuế mà họ phải trả
cho hàng hoá trong khi người sản xuất sẽ tối đa hoá lợi nhuận dựa trên hệ thống
giá cả họ nhận được sau thuế. Sự mất cân bằng này do đó chỉ ra hiệu suất trong
hệ thống.


https://thuviensach.vn

Tuy nhiên, nếu cùng một tỷ lệ thuế được đánh vào cả hai loại X và Y, tỷ lệ ban
đầu sẽ được duy trì và hiệu suất được củng cố:


Các loại thuế ngầm (hidden tax).

Các câu hỏi:


https://thuviensach.vn



Các câu hỏi bài tập này mở đường cho tôi khi tôi viết bài giảng và chúng quả là

https://thuviensach.vn

quá hay đến nỗi không thể không viết vào. Chúng sẽ chỉ ra rất nhiều dạng khác
nhau trong cùng những loại bài tập và bài kiểm tra cụ thể qua các khoá học ở
mỗi kỳ, nhưng đối với những trường hợp khác chúng có thể khác đi hoặc không
đúng nữa.

Câu hỏi bài tập: hãy giải thích  mối liên hệ giữa việc nhóm hàng hoá phải chịu
thuế phải lớn tới mức nào và gánh nặng quá mức với độ mềm dẻo. Theo Bruce,
bạn có thể giảm được gánh nặng quá mức của thuế bằng cách mở rộng các căn
cứ tính thuế. Giải thích tại sao lại như vậy, cả bằng ngôn ngữ thông thường và
sử dụng tính co giãn (elasticity).

Câu hỏi bài tập: Thảo luận về vấn đề tỷ lệ thuế đánh vào các hàng hoá khác
nhau có liên quan tới tính co giãn của chúng như thê nào và sau đó thảo luận
điều này liên quan tới giá trị ròng còn lại như thế nào? Đưa ra một vài ví dụ vui.

Câu hỏi bài tập: Coi độ co giãn trong việc thảo luận liệu có hiệu quả hơn không
khi tính thuế vào lương của chồng hay vợ cao hơn của người kia.

Câu hỏi bài tập: Trong những công ty tính thuế thì hiệu quả hết mức có thể là rất
tốt. Thảo luận về tính co giãn của từng cách trong ba cách có thể mà công ty bị
đánh thuế và các phản ứng có thể xảy ra từ phía các công ty.

1. Phí môn bài là một số tiền cố định cho mỗi công ty ở trong vùng.

2. Thuế đánh vào tổng thu nhập của một công ty (Washington có áp dụng)

3. Thuế đánh vào lợi nhuận của một công ty.
Câu hỏi bài tập: Xét thuế về sách. Đưa ra ba cách mà thuế có thể được tính và
giải thích từng cách hoạt động như thế nào để tác động tới hành vi.

Câu hỏi bài tập: Giải thích, cả bằng lời và một vài thảo luận về tính co giãn, tại
sao các thành phố ít khi đánh thuế xăng dầu mặc dù đã có biện pháp tốt để làm
giảm tắc nghẽn trong những khu vực thành thị đông dân cư.

Câu hỏi bài tập: Xét trường hợp một người tiêu dùng có hàm lợi ích là
U(X,Y)=2X2Y chịu giá là Px=1và Py=2 với thu nhập là 120. Giải phương trình
sao cho lượng lợi ích của họ là tối đa đối với mỗi hàng hoá. Giờ hãy tưởng
tượng rằng một loại thuế tính $1/đơn vị đối với X tăng giá hàng hó đó lên $2.
Tính lượng lợi ích tối đa mới và lượng tăng lên do có thuế. Ảnh hưởng của loại
thuế này tới mức lợi ích của người này so với ảnh hưởng của loại thuế khoán

https://thuviensach.vn

tương đương đối với lợi ích của họ là như thế nào?

Câu hỏi bài tập: Nghĩa đen của từ vật đối lưu (quid pro quo) là gì và trong sử
dụng tiếng Anh hiện nay, nó có nghĩa là gì?

Câu hỏi bài tập: Có sự khác nhau về kinh tế quan trong nào giữa tiền bảo kê trả
cho một tên cướp trong vùng với tiền thuế kinh doanh trả cho nhà chức trách địa
phương?

Câu hỏi bài tập: Nhìn vào ngân quỹ đề xuất năm 2002 của thành phố Seattle.
Thuế nào cung cấp hầu hết thu nhập và bạn phân loại nó như thế nào?

Câu hỏi bài tập: Với thuế lương thấp, tổng lương được biểu diễn theo phương
trình có tỷ lệ thuế là W(t)=1200-1200*t1/2. Giải phương trình sao cho tỷ lệ thuế
thu nhập là cao nhất.

Câu hỏi bài tập: Xét một cộng đồng gồm hai cá nhân, Smith làm việc còn Jones
thì không. Smith bị đánh thuế, và thu nhập từ thuế đánh vào Smith được đưa
cho Jones. Nếu đường bàng quan (indifference curve) xã hội giảm xuống, cho
thấy phúc lợi xã hội không được tối đa hoá khi Smith bị tính thuế ở mức tỷ lệ có
thể tối đa hoá tổng thu nhập từ thuế.

Câu hỏi bài tập: Tưởng tượng rằng giá hiện thời của cirene, một loại pho-mát
ngon của Bul-ga-ry là $5/pao. Chính phủ xét mức thuế $1/pao đối với pho-mát
Bul-ga-ry, vì những lý do ta sẽ bàn dưới đây, sẽ làm tăng giá tới $6/pao. Nếu số
lượng bán ra là 1000 pao và độ co giãn về giá của cầu là -1.5, hãy tính tổng thu
nhập từ thuế.

Câu hỏi bài tập: Thuế của chorapi hiện tại là $0.50 một đơn vị và giá người tiêu
dùng phải trả là $1.75. Chính phủ xét tăng thuế thành $1.00/đơn vị và mong
rằng điều này sẽ làm giá tăng lên $2.25. Nếu xảy ra, độ co giãn về giá cầu sẽ
dẫn tới tỷ lệ thuế tăng và không làm cho tổng thu nhập về thuế thay đổi sẽ là gì?
Điều gì sẽ xảy ra với tổng thu nhập từ thuế nếu cầu có tính co giãn hơn thế? Nếu
cầu ít co giãn hơn thế?

https://thuviensach.vn

Allen Bellas
Thuế
Dịch viên: Trần Thị Quỳnh Hương
Bài 2: Tác động, Gánh nặng, Tính mềm dẻo và điều kiện tốt nhất thứ
hai
Đừng đánh thuế anh,

Đừng đánh thuế tôi,

Hãy đánh thuế gã kia

Ở đằng sau cái cây.


Một trong những sự cân nhắc quan trọng nhất về thuế là ai thực sự là người trả
thuế. Đây không phải là một câu hỏi ngớ ngẩn giống như hỏi bạn sẽ thực sự
muốn đưa tiền cho ai để nộp cho Chính phủ, ai sẽ là người chịu thuế thực sự là
một vấn đề quan trọng.

Trong thực tế, phân tích cơ bản về cung và cầu lại chỉ ra rằng ai thực sự trả thuế
không quan trọng, ảnh hưởng tới giá trị thặng dư của người tiêu dùng và người
sản xuất đều như nhau.

Những người làm luật Bảo hiểm xã hội hoặc là không hiểu gì về điều này hoặc
là đã trả lời những người không hiểu. Thực sự, đó là một điều ngớ ngẩn, rằng
chương trình lớn nhất của Chính phủ được thiết lập theo sự thiếu hiểu biết về
nguyên tắc kinh tế học.

Dù sao, câu hỏi là: ai sẽ chịu thuế. Điều này có thể được trả lời theo nhiều cách.
Ta sẽ tiếp cận với  vấn đề một cách lý thuyết và sau đó nhìn vào một vài ví dụ
về thuế trong thực tế, cố gắng hình dung ra nó sẽ đánh vào ai. Ở đây, ta có một
câu trả lời rất vui đối với trường hợp thuế cho thuốc lá.

Phân tích trên lý thuyết.

https://thuviensach.vn

Từ các nguyên tắc, đây là một bức tranh cơ bản về thuế. Loại thuế đánh vào
người cung cấp sẽ làm đường cung tăng lên một lượng bằng với thuế trong khi
thuế đánh vào người tiêu dùng sẽ làm đường cầu giảm một lượng bằng thuế. Kết
quả đều giống nhau cho dù thuế có được thực thi như thế nào.


P0 là giá thị trường gốc.

PPBC là giá người tiêu dùng trả sau thuế.

PRBS là giá người cung cấp nhận được sau thuế.

PPBC-PRBS=t, thuế trên mỗi đơn vị.

Những điều này có thể được tính trong một mô hình đường thẳng đơn giản.

Ví dụ: Qd=120-P, Qs=P-10

Tình huống ban đầu:


https://thuviensach.vn

Qd=Qs

120-P=P-10

130=2P

P=65, Q=55

Đánh thuế $20 vào người bán.


Qs=P-10

P=Qs+10

P=Qs+10+20 (có thuế)

Qs=P-30

Qd=Qs

120-P=P-30

2P=150

PPBC=75, PRBS=55, Q=45

Người tiêu dùng phải trả = (75-65)*45 = $450


https://thuviensach.vn

Người sản xuất phải trả = (65-55)*45=$450

Tổng thuế = $20*45 = $900.

Số tiền thuế phải trả của hai bên (người tiêu dùng và người cung cấp) là ngang
bằng với số lượng thay đổi sau khi thuế được áp dụng được thực hiện do sự thay
đổi về giá cả hoặc là được trả bởi người tiêu dùng hoặc được nhận bởi người
cung ứng.

Trong biểu đồ trên, hình chữ nhật trên đỉnh là số tiền mà người tiêu dùng phải
trả và hình chữ nhật thấp hơn là số tiền mà người cung ứng phải trả.

Căn nguyên của phân tích này là câu hỏi ai thì linh hoạt hơn, người tiêu dùng
hay là người sản xuất. Bên nào ít linh hoạt hơn thì sẽ là người phải chịu thuế
nhiều hơn.
Gánh nặng thuế và Tính mềm dẽo (elasticity).

Sự linh hoạt, dĩ nhiên, là một phần quan trọng xác định tính mềm dẻo, vì thế bên
nào ít mềm dẻo hơn sẽ đóng một phần nhỏ hơn trong việc gánh nặng thuế.

Xem xét biểu đồ về thị trường trong đó người tiêu dùng và người sản xuất ít hay
nhiều linh hoạt hơn.

-linh hoạt hơn = cong lên

-ít linh hoạt hơn = cong xuống.

Trong ví dụ trên, đường cong mỗi bên đều có cùng một độ dốc (-1 đối với người
tiêu dùng và +1 đối với người cung ứng) và gánh nặng thuế được chia cân bằng.

Trong trường hợp đặc biệt, đường cong nằm ngang có nghĩa là bên đó không

https://thuviensach.vn

chịu thuế trong khi đó nếu đường cong nằm thẳng đứng có nghĩa là họ sẽ chịu
tất cả thuế. Trong một vài trường hợp, mức độ tột cùng này rất hữu dụng:


1. Những tác động ngắn hạn của thuế tài sản tăng lên ? ai sẽ chịu gánh
nặng thuế?

2. Những tác động dài hạn của thuế tới một ngành công nghiệp có chi phí
không đổi và cạnh tranh - điều gì sẽ xảy ra?

Nếu ta để ý thấy rằng định nghĩa chính xác về một loại hàng hoá xác định nhu
cầu và cung ứng cho nó có thể mềm dẻo như thế nào thì ta sẽ cảm thấy vui vẻ
hơn. Xét sự phát triển từ mức ít mềm dẻo nhất tới mức mềm dẻo nhất:


-thực phẩm.

-rau quả.

-ngũ cốc.

-ngũ cốc đóng hộp.

-ngũ cốc đóng hộp nhãn hiệu S&W (ở Hoa Kỳ, đây là thức ăn hộp thông
thường cho dân bản xứ).

Điều này rất quan trọng trong việc xét thuế. Đặc biệt, nó có thể giải thích tại sao
các thành phố lại có nhiều lợi nhuận thu được từ thuế tài sản và ít lợi nhuận thu
được từ thuế bán hơn.

Phân tích toán học trên đây có vẻ hơi ngớ ngẩn một chút. Trong thực tế, không

https://thuviensach.vn

ai thực sự ước tính được toàn bộ đường cầu. Cái thực sự có thể ước tính được đó
là tính mềm dẻo. Thật vui, tính mềm dẻo chính là tất cả những gì bạn cần để tiên
đoán gánh nặng về thuế sẽ được phân chia như thế nào.

Ví dụ: Gánh nặng về thuế và Tính mềm dẻo.

Nếu ta biết được độ mềm dẻo, ta có thể đoán được gánh nặng về thuế sẽ được
phân phối như thế nào. Để thấy được điều này, xét ví dụ về một thị trường trong
đó cung và cầu được đưa ra là:


Qs=P-10

Qd=200-2P

Phương trình cân bằng mới có PPBC=70.00333 và PRBS=69.99333.

Kết quả do loại thuế này là người tiêu dùng phải chịu 1/3 và người sản xuất chịu
2/3. Không cần phải chứng minh điều này một cách chính xác, ta có thể nói rằng
để có mức tăng thuế biên đối với hàng hoá, những gánh nặng mà người tiêu
dùng và người cung cấp phải chịu sẽ được đưa ra bởi công thức:


Gánh nặng của người tiêu dùng = thuế*[PES/(PES-PED)]

Gánh nặng của người cung cấp = thuế*[-PED/(PES-PED)]

Trong ví dụ trên ta có PED=-7/3 và PES=7/6


Gánh nặng của người cung ứng là 7/3/(7/6+7/3)=2/3


https://thuviensach.vn

Gánh nặng của người tiêu dùng là 7/6/(7/6+7/3)=1/3

Tức là, người cung ứng chịu 2/3 gánh nặng về thuế trong khi người tiêu dùng
chỉ chịu 1/3.

Gánh nặng thuế và Cấu trúc thị trường.
Trong khi có rất nhiều ước đoán độ co giãn về giá của cầu, ta lại khó có thể ước
đoán được độ co giãn của cung. Thật may, một chút kiến thức về cấu trúc thị
trường có thể giúp bạn có được những gì bạn muốn khi phân tích thuế.

1. Sự cạnh tranh hoàn hảo, dài và ngắn.

Dưới ảnh hưởng của sự cạnh tranh hoàn hảo, có một số lượng lớn các công ty
nhỏ cùng sản xuất một loại hàng hoá và bán ở cùng một mức giá. Đầu vào và
đầu ra được điều tiết một cách tự do và như vậy, cuối cùng, lợi nhuận chỉ là 0.
Giá cả tương đương với chi phí biên và rốt cục, bằng với chi phí trung bình tối
thiểu.

Đường cung trong thời hạn ngắn (the short run supply curve) cong dần lên trên
nhưng, như được đề cập đến ở trên, có lẽ bạn sẽ không có được một giới hạn
chính xác nó cong đến mức nào, vì độ co giãn của cầu rất khó đạt được.

Thật vui mừng, trong một ngành công nghiệp có chi phí không đổi, nghĩa là đầu
vào có thể hoàn toàn được tái tạo qua một số mức sản lượng nào đó, cung ứng
trong thời gian dài (the long run supply) co giãn hoàn hảo và tương đương với
chi phí trung bình tổi thiểu.

Trong trường hợp này, có thể bạn không thể đoán được gánh nặng thuế sẽ được
phân chia trong thời gian ngắn như thế nào nhưng cuối cùng thì câu trả lời cũng
chỉ rất đơn giản. Vì cung ứng trong thời gian dài là hoàn toàn co giãn, nhà sản

https://thuviensach.vn

xuất sẽ không chịu gánh nặng thuế trong khi người tiêu dùng lại chịu tất cả.

Đặt vào trường hợp khác, trong phương trình cân bằng lâu dài, nhà cung ứng
được đặt vào một thị trường cạnh tranh hoàn hảo sẽ không thu được lợi nhuận gì
cả. Một vài trong số họ sẽ bỏ việc kinh doanh, giá cả sẽ tăng vì cung giảm
xuống và cuối cùng tổng số lượng thuế sẽ chuyển sang người tiêu dùng dưới
dạng giá cả cao hơn.

Đồ thị này biểu diễn hậu quả của những đường MC và AC bị tăng lên do thuế
và hậu quả nó gây ra cuối cùng trên thị trường.


Quá trình này diễn ra bao lâu tuỳ thuộc vào thời gian các công ty tồn tại bao lâu
trong ngành công nghiệp.

2. Độc quyền (monopoly)

Mặc dù từ độc quyền có nghĩa đen là ?một người bán? phân tích này mô tả
những đặc trưng khi đưa ra đại diện là một nhà tư bản độc quyền có thể gắn liền
với với bất cứ một công ty săn giá nào (price-seeking firm).


https://thuviensach.vn

Trong trường hợp này, mức giá tăng mà người tiêu dùng phải trả (giá ở đồ thị
trên) ít hơn lượng thuế. Cũng giống như những nhà cung ứng khác, các nhà tư
bản độc quyền phải cùng chia sẻ gánh nặng thuế với khách hàng của họ. Điều
này được thể hiện trong một mô hình đường thẳng đơn giản.

Một dạng khác của nó dựa vào công thức giá cộng lãi (the mark-up pricing
fomula) dành cho nhà tư bản độc quyền. Giá cả phải trả để tối đa hoá lợi nhuận
cho nhà độc quyền có thể được thể hiện bằng một hàm số của lợi nhuận biên và
độ co giãn của cầu đối với sản lượng của họ. Mối quan hệ này được đưa ra bởi:


P*=MC*(PED/(1+PED))

Ví dụ, nếu độ co giãn của cầu đối với nhà độc quyền là ?2, độ tăng lên tối đa của
lợi nhuận trên chi phí biên sẽ là:


P*=MC*-2/(1-2)=2*MC

https://thuviensach.vn

Vì thế giá cả để tối đa hoá lợi nhuận sẽ gấp hai lần chi phí biên.

Tuy vậy, kết quả đáng lo ngại là điều này cho thấy rằng $1/1đơn vị thuế đánh
vào nhà độc quyền (có thể được hiểu như là $1 tăng lên về chi phí biên), sẽ làm
cho giá cả phải tăng lên $2. Trong thực tế, mức tăng lên của giá cả lớn hơn
lượng thuế phải gánh chịu, một kết quả ngược với sơ đồ trên.

Ví dụ:

Giả sử một nhà độc quyền có lượng cầu là Qd=10000*P-2 và chi phí biên là $20.
Tính giá cả và số lượng để tối đa hoá lợi nhuận.

Giá cả sẽ được đưa ra bởi công thức:


P(Q)=100/Q1/2

Tổng thu nhập là:

Thu nhập biên là:


Đặt nó bằng lợi nhuận chi phí biên:


50Q-1/2=20


https://thuviensach.vn

Q1/2=2.5

Q=6.25, P=40

Bây giờ, ta đánh thuế $1 và xem chuyện gì sẽ xảy ra với giá cả.


50Q-1/2=21

Q1/2=2.38095

Q=5.6689, P=42

Thế nên, thú vị thay, giá cả đã tăng lên $2 để phản ứng lại mức tăng thuế $1.
Đây chính là những gì mà quy luật định giá bán đã tiên đoán vì PED cho
phương trình cầu là -2.

3. Cạnh tranh độc quyền (monopolistic competition).

Cạnh tranh độc quyền là một thị trường trong đó có rất nhiều những người buôn
bán nhỏ và không có rào cản về đầu ra, đầu vào và trong đó những người buôn
bán đó bán những loại sản phẩm khác nhau. Ví dụ ưa thích của tôi về vấn đề này
là thị trường bán đồ ăn trưa ở quận U. Ở đó có nhiều nhà cung cấp nhỏ, mỗi
người lại bán những đồ ăn trưa khác nhau.

Ở loại thị trường này, lợi nhuận bị đưa về 0 khi có những công ty mới xuất hiện
thâm nhập và đánh cắp khách hàng của những công ty xuất hiện trước.

Với sự cạnh tranh hoàn hảo, nếu một thị trường đã được cân bằng trong một
thời gian dài khi đ...